دانستنی آنلاین: شعار امسال سازمان بهداشت جهانی برای هفته بدون دخانیات “نگذارید دخانیات نفس شما را بگیرد” است و با توجه به همزمانی هفته بدون دخانیات با کمپین کنترل فشار خون٬ این هفته از ۲۵ تا ۳۱ خرداد برگزار می شود.
به گزارش پایگاه خبری دانستنی آنلاین٬ رئیس دبیرخانه ستاد کشوری کنترل دخانیات کشور درباره هفته بدون دخانیات می گوید: سالانه حدود ۱۰ هزار میلیارد تومان هزینه صرف تهیه دخانیات در کشور میشود. حدود ۳۰ هزار میلیارد تومان نیز ضرر اقتصادی است که به وزارت بهداشت برای درمان بیماریهای مربوط با استعمال دخانیات وارد میشود.
بهزاد ولی زاده با اشاره به اینکه بر اساس برآوردهای وزارت صنعت٬ ۵۵ میلیارد نخ مصرف سیگار داریم٬ به ایسنا بیان می کند: پیشبینی میشود سالانه حدود ۵۵ هزار مرگ ناشی از مصرف دخانیات داشته باشیم که این مرگها بار اقتصادی حدود ۷۰ هزار میلیارد تومانی به دنبال دارد. به عبارت دیگر در مجموع سالانه رقمی در حدود ۱۰۰ هزار میلیارد تومان ضرر مصرف دخانیات در کشور است.
آلودگیهای محیط زیستی دخانیات
ولیزاده با بیان اینکه صنایع دخانی مدعی هستند می توانند با ایجاد رونق تولید جلوی این ضرر را بگیرند، می افزاید: اما این آسیبهای اقتصادی تنها مواردی نیست که به سبب مصرف دخانیات دچار آن میشویم؛ عواملی مانند آلودگی هوا بر اثر مصرف دخانیات، آلودگی محیط زیست و خاک بر اثر کشت توتون و انداختن فیلتر سیگار در طبیعت از جمله آسیبهای دیگر مصرف دخانیات است.
خدمات ترک دخانیات در مراکز جامع سلامت
وی ادغام خدمات مشاوره و ترک دخانیات در نظام شبکه بهداشت و درمان را از اقدامات وزارت بهداشت در زمینه ترک دخانیات برشمرده و می گوید: تمام مراکز جامع خدمات سلامت شهری، خدمات ترک دخانیات را ارائه میکنند. در این مراکز افرادی مانند بهورز، کارشناس سلامت روان و پزشک حضور دارند که بر اساس وضعیت فرد نسبت به وابستگی که به دخانیات دارد، نوع درمان وی را تشخیص میدهند.
ولی زاده ادامه می دهد: هنگامی که افراد به مراکز جامع سلامت ما مراجعه میکنند، پس از انجام غربالگریهای لازم و طبقهبندی شدن سطح مصرف، به متخصص مربوطه ارجاع داده میشوند. اگر وابستگی به دخانیات در فرد زیاد باشد، به پزشک اگر متوسط باشد به کارشناس سلامت روان و در صورت پایین بودن سطح وابستگی به دخانیات، مراقب سلامت اقدام به ارائه خدمات میکنند.
وی همچنین می گوید: البته درصدد آن هستیم که مراکز خصوصی را نیز در این زمینه فعال کنیم تا بتوانند خدمات ترک دخانیات را در بخشهای خصوصی هم ارائه دهند. از جمله این فعالیتها، کلینیکهای دندانپزشکی هستند که میتوانند به مراکز خصوصی اضافه شوند تا خدمات دندانپزشکی نیز به مراجعین ارائه شود. در همین راستا وزارت بهداشت کلیاتی را مشخص کرده است که البته هنوز ابلاغ نشده است.
رقم ناچیز مالیات بر دخانیات در ایران
رئیس دبیرخانه ستاد کشوری کنترل دخانیات با ابراز تأسف از اینکه کشور ایران یکی از ضعیفترین کشورها در وضع مالیات بر محصولات آسیب رسان بویژه مواد دخانی است، تصریح می کند: سازمان جهانی بهداشت توصیهاش این است که حداقل این میزان ۷۵ درصد قیمت خردهفروشی باشد؛ این نشان میدهد ما یک فاصله فاحش با استانداردهای جهانی در این زمینه داریم.
ولیزاده می افزاید: متأسفانه در کشور ما این سیاستها به خوبی پیاده و اجرا نمیشود. در سال ۹۷ خرده فروشی سیگار بر روی هر نخ سیگار که در قانون بودجه تصویب شد به ازای هر نخ سیگار تولید داخل ۷۵ ریال و به ازای هر نخ سیگار تولید برند رقمهای دیگری بود که مجموع این ارقام به علاوه مالیات بر ارزش افزوده و همچنین مالیاتی که در قانون ششم توسعه در ماده ۷۳ آن است، مبلغی حدود ۲۰ درصد قیمت خرده فروشی میشود که این عدد بسیار پایین است و همین یکی از عوامل افزایش مصرف دخانیات شده است.
رئیس دبیرخانه ستاد کشوری کنترل دخانیات ادامه می دهد: طرحی در مجلس وجود دارد به نام طرح لایحه ارزش افزوده که در نظر دارد تمام قوانین مالیاتی مربوط به کالاهای آسیب رسان سلامت و دیگر کالاهای عمومی کشور را در هم ادغام کند و همه در قالب قانون ارزش افزوده پیاده سازی شوند. ما در وزارت بهداشت تلاش کردیم در این لایحه رقمهای مالیاتی که برای محصولات دخانی در نظر گرفته شده است به نحوی تنظیم شود که با کاهش مصرف مواد دخانی روبهرو باشیم، اما از طرفی در مجلس و دولت ملاحظاتی برای عوامل صنایع دخانی وجود دارد و از طرفی هم صنایع دخانی تلاش میکنند تا در جهت خنثی کردن فعالیتهای ما اقدام به بزرگنمایی در تأثیر افزایش مالیات دخانیات بر افزایش قاچاق داشته باشند.
طرحی برای کاهش شیب مصرف قلیان
ولیزاده در خصوص برخورد وزارت بهداشت با قهوه خانههایی که اقدام به ارائه قلیان میکنند، نیز می گوید: سیاست ما اجرای قانون است. ما در قانون ممنوعیت استعمال دخانیات در اماکن عمومی را داریم و کماکان بازرسیهای ما به این صورت انجام میشود.
او ادامه می دهد: اما طرحی که در مجلس رفت مبنی بر طرح استفساریه تبصره ماده ۱۳ قانون جامع دخانیات؛ طرحی بود که آسیب زیادی به اقدامات ما در سطح اجرایی زد. هرچند که این طرح تصویب نشد، اما تأثیرات خودش را در سطح اجرایی گذاشت؛ مثلاً تعداد دانشگاههایی که کاملاً عرضه قلیان را در حوزه زیر پوشش خود به صفر رسانده بودند که شامل ۳۲ دانشگاه علوم پزشکی میشد، ریزش پیدا کرد و دیگر این موضوع در وضعیت خوبی نیست.
این کارشناس سلامت اضافه می کند: در اماکن عمومی مباحث اجرای قانون را در دست اجرا داریم و انتظار داریم ملاحظاتی در وزارت کشور در همین باب انجام شود. همچنین سندی میان وزارت کشور و وزارت بهداشت در حال تدوین است تا بتوانیم طی یک برنامه چهار یا پنج ساله شیب افزایش مصرف قلیان در کشور را کاهش دهیم.
لزوم لغو مجوزهای تولید تنباکوی معطر
رئیس دبیرخانه ستاد کشوری کنترل دخانیات کشور با اشاره به مصرف توتونهای معطر می گوید: در مورد عطر و طعم توتون و تنباکو، آنچه که در ستاد کشوری کنترل دخانیات تصویب شد و سال ۹۵ به صنایع تولیدی ابلاغ شد، موضوع ممنوعیت تولید و مصرف توتونهای معطر بود؛ اما اتفاقاتی که افتاد این بود که انجمن تولیدکنندگان و واردکنندگان محصولات دخانی که حامی این صنف هستند، به دیوان عدالت اداری اعتراض کردند و یک رأی توقفی در اجرای این طرح و بخشنامه گرفتند.
وی در ادامه می افزاید: در همین حین وزارت بهداشت تلاش در جهت توجیه کردن دیوان عدالت اداری را به عهده داشت تا اهمیت ضرورت اجرای این قانون را نشان دهد. این پروسه حدود یک سال و نیم طول کشید و نهایتاً دیوان عدالت اداری به نفع وزارت بهداشت در سال ۹۶ رأی داد، ولی از سال ۹۶ تاکنون این ممنوعیت اجرا نشده و وزارت صنعت همکاری مناسبی در این خصوص نداشته است و مجوزهایی که برای تولید تنباکوی معطر در کشور صادر کرده بود همچنان لغو نشده و کماکان این تنباکوها در حال تولید شدن است.
مواد سرطانزا در تنباکوهای معطر
ولی زاده با اشاره به آسیبهای این تنباکوهای معطر بیان می کند: بر اساس آزمایشات انجام شده٬ ۸۰ درصد مواد تشکیل دهنده این توتونها دارای مواد شیمیایی سرطانزا هستند و به غیر از مواد حلقوی سرطانزایی که در ترکیبات آنها استفاده شده است انواع سموم حشرهکش و دفع آفات، قارچهای سمی، کپکها، فلزات سنگین و… نیز در آنها دیده شده است.
ولیزاده با بیان اینکه این توتونهای معطر و طمعدار باعث ایجاد گمراهی در افراد میشود، می افزاید: وضعیت عرضه قلیان با این اوضاع در قهوهخانهها اصلاً مناسب نیست. شرکتهای تولید کننده دارند از هر طریق تلاش میکنند که وضعیت مصرف دخانیات کشور را بالا برند تا بازار خود را گسترده کنند و جوانانمان را به نیکوتین وابسته کنند.
رئیس دبیرخانه ستاد کشوری کنترل دخانیات اضافه می کند: اگر روند به همین صورت پیش رود، آینده ناگواری پیشبینی میشود. تا زمانی که در حوزه حاکمیتی، سلامت اولویت ما نباشد، اوضاع از این هم بدتر خواهد شد. سازمان بهداشت جهانی پیش بینی کرده است اگر ایران همین روند افزایش مصرف دخانیات را در پیش گیرد در ۴۰ سال آینده ما جزو پر مصرفترین کشورها در مصرف دخانیات خواهیم بود که این خبر خوبی برای صنایع تولیدکننده و خبر بسیار ناگواری برای حوزه بهداشت خواهد بود.
ارایه غیرمجاز قلیان با یخ و شیرنارگیل
وی ارائه قلیان با یخ، شیر نارگیل و موارد اینچنینی را غیر مجاز دانسته و می گوید: بازرسین ما در بازرسیهای خود تخلفات را ثبت کرده و به مقامات قضائی گزارش میدهند، اما از آنجایی که فرآیند رسیدگی به این اعتراضات طولانی مدت است و همچنین جرایم این شکایات از نظر ارزش ریالی کم است، در عمل هیچ تأثیری برای جلوگیری از ترویج این اتفاقات ندارد.
