دانستنی آنلاین: دوران نگاه کردن تک بعدی به ترازنامه مالی شرکتها که فقط سود خالص و نهایی را ملاک موفقیت شرکتها میدانستند، گذشته است. به همین دلیل، مسئولیت اجتماعی، به مقوله کسب و کار و ترازنامه مالی شرکتها، به جای نگاه سنتی، نگاهی سه بعدی دارد.
به گزارش پایگاه خبری دانستنی آنلاین، مسئولیت اجتماعی برای اعتبار سنجی شرکتها، سود، جامعه و محیط زیست را همزمان در ترازنامه مالی شرکتها و مجموعه رفتارهای اقتصادی بنگاهها، بررسی و لحاظ میکند.
مفهوم مسئولیت اجتماعی شرکتها
مسئولیت اجتماعی شرکتها به این معناست که موسسات باید بتوانند بهطور مستقیم یا غیرمستقیم از طریق انجام فعالیتهای خود به بهبود رفاه اجتماعی کمک کنند. این دیدگاه از این باور ناشی میشود که یک کسب و کار با محیط اطرافش بسیار درهم تنیده و موفقیت آن وابسته به سلامت جامعه است.
بوئن در سال ۱۹۵۳ برای اولین بار مسئولیت اجتماعی شرکتی را در کتابش با همین عنوان چنین تعریف کرد: «مسئولیت اجتماعی عبارتست از «تعهد اجتماعی سازمان برای پیروی از خط مشیها، تصمیمات و عملیاتی که با توجه به ارزشها و اهداف جامعه مطلوب باشد.»
در حالیکه صاحبنظران دیگر بیان میکنند که مسئولیت اجتماعی عبارت است از تلاش اجتماعی شرکت برای ارتقای کالاها و محصولاتی که به جامعه عرضه میکند، در حالیکه سودمالی چندانی برای شرکت ندارد.
چهار بعد مسئولیت اجتماعی
کارول (۱۹۹۱) نیز تعریف جامعی از مسئولیت اجتماعی دارد، او بیان میکند که ۴ بعد برای مسئولیت اجتماعی قابل تصور است: بعد اقتصادی، بعد قانونی، بعد اخلاقی و بشردوستانه.
بعد اقتصادی بیان کننده مسئولیت اقتصادی شرکت نسبت به ذینفعانش است، بعد قانونی مرتبط با تعهد شرکت نسبت به پیروی از قوانین و مقررات وضع شده به وسیله قانونگذاران است. بعد اخلاقی نیز بیان کننده آن است که شرکت میباید عادلانه و منصفانه رفتار کند و علاوه بر این تصمیمات و عملکرد آن نیز باید با توجه به تعهدات قانونیاش باشد.
بالاترین سطح این ۴بعد، بعد انساندوستانه آن است که شرکت را مسئول برای فعالیتهایی میداند تا بتواند سطح رفاه انسانها را ارتقا دهد و حسن نیت خود را در جامعه ثابت کند. به زعم کارول (۱۹۹۱) این ۴بعد نظم سلسله مراتبی دارند، چنانکه بعد اقتصادی پایینترین و بعد بشردوستانه بالاترین بعد آن است.
از آنجا که هدف اولیه شرکتها افزایش سود است و تأمین نیازهای یک جامعه نیست، «هنریکویس» و «سادورسکیی» (۱۹۹۹) بیان میکنند که مسئولیت اجتماعی شرکتها متمرکز بر تأمین انتظارات ذینفعان به جای کل جامعه است.
ذینفعان جامعه
آنها ذینفعان جامعه را به ۴دسته تقسیم میکنند که شامل ذینفعان سازمانی (مشتریان، کارمندان، سهامداران و تأمینکنندگان)، ذینفعان اجتماعی (ساکنان یک محل)، ذینفعان قانونی و ذینفعان رسانهای میباشند.
آنها بر این باورند که مسئولیتاجتماعی بر روی این گروههای ذینفع بسیار مؤثر است و از میان این ذینفعان، کارکنان مهمترین گروهاند که میباید بررسی شود که چگونه آنها میتوانند بر فعالیتهای مسئولیتاجتماعی تأثیر بگذارند.
همچنین مفهوم مسئولیت اجتماعی شرکتها در دهه اخیر به پارادایم غالب و مسلط حوزه اداره شرکتها تبدیل شده است و شرکتهای بزرگ و معتبر جهانی، پاسخگویی در برابر شهروندان و محیط اجتماعی را جزئی از استراتژی شرکتی خود میبینند.
این مفهوم موضوعی است که هم اکنون در کشورهای توسعه یافته و کشورهایی با اقتصاد باز به شدت از سوی تمامی بازیگران حکومتها، شرکتها، جامعه مدنی، سازمانهای بینالمللی و مراکز علمی دنبال میشود.
ذینفعان جامعه
– حکومتها، به مسئولیت اجتماعی شرکتها از منظر تقسیم وظایف و مسئولیتها و حرکت در جهت توسعه پایدار در جامعه مدنی نگاه میکنند.
– شرکتها، مسئولیت اجتماعی شرکتی را نوعی استراتژی تجاری میبینند که باعث میشود در فضایی به شدت رقابتی، بر اعتبارشان افزوده شود و سهمشان در بازار فزونی گیرد.
– جامعه مدنی و سازمانهای غیردولتی، به این دلیل از شرکتهای مسئولیت اجتماعی میخواهند که به رسواییهای مالی و فجایع حاصل از عملکرد شرکتها آگاهی و اشراف دارند.
– سازمانهای بینالمللی، با توجه به اینکه تأثیرگذاری شرکتها در دنیای امروز بسیار بیشتر از حکومت ها است، حل چالشهای جهانی را بدون مشارکت شرکتها غیر ممکن می دانند، همچنین بسیاری از سیاستمداران به نوعی مدیران شرکت ها نیز هستند.
– مراکز علمی و دانشگاهیان، نیز به مسئولیت اجتماعی شرکتها از زاویه نقش شرکتها در توسعه یک کشور، توسعه دموکراسی، تداخل وظایف، مسئولیتهای یک شرکت با حکومت و همپوشانی های حاصل از آن می نگرند.
به همین دلیل است که امروزه در جهان رقابت، موضوع مسئولیت اجتماعی شرکتها به پارادایمی غالب در حوزه اداره شرکتها تبدیل شده است. در یک جامعه مدنی، گروه ذینفعان شامل کل جامعه میشود. ذینفعان، جوامع محلی، ملی و جهانی را در بر میگیرند. پیامهای مسئولیت اجتماعی شرکتی در سطح محلی، شامل فعالیتهایی در راستای بهبود شرایط مکانی است که کارکنان در آن زندگی و کار میکنند.
شرکتها در سطح ملی از عباراتی استفاده میکنند تا تلاشهایشان را در زمانهای بحرانی در جهت ارتقاء منافع ملی کشورهای به خصوصی توصیف نمایند. در سطح جهانی، شرکتها نگرانیهای خود را پیرامون زندگی شهروندان مطرح میکنند و تلاش میکنند تا با استفاده از منابعی که از طریق فروش محصولاتشان به دست میآورند، کیفیت زندگی شهروندان را ارتقاء دهند.
ابعاد؛ دامنه و گستره مسئولیت اجتماعی شرکتها
- مسئولیت اجتماعی شرکت در رهبری و فرایندهای درون سازمانی
شامل ماموریت و چشم انداز، خط مشیها و رویهها، کدهای اخلاقی، مقررات و آیین نامههاست.
- مسئولیت اجتماعی شرکت در اقتصاد و صنعت
شامل تامینکنندگان و پیمانکاران زنجیره تامین، حقوق مشتریان و مصرفکنندگان، سرمایهگذاریاجتماعی مسئولانه، مسئولیت در قبال محصول، مدیریت خرید مسئولانه، لابی کردن مسئولیتپذیریاست.
- مسئولیت اجتماعی شرکت در محیط کار
شامل ایمنی و سلامتی کارکنان، آموزش و توانمندسازی کارکنان، حقوق بشر، کار شایسته، تبعیض است.
- مسئولیت اجتماعی شرکت در محیط زیست
شامل توسعه پایدار، کاهش آلودگی، مدیریت ضایعات، صرفه جویی در انرژی، مدیریت خرید سبز است.
- مسئولیت اجتماعی شرکت در جامعه و کشور
شامل جامعه محلی، جامعه دانشگاهی، مشارکت با نهادهای اجتماعی، مشارکت با سازمانهای غیر دولتی، حمایت از فعالیتهای داوطلبانه کارکنان، کمک های خیریه و اسپانسرینگ است.
