دانستنی آنلاین/فرهاد اسماعیلی: حتما تاکنون تجربه دوچرخه سواری حتی در دوران کودکی داشته اید. لذت رکاب زدن و بادی که بر اثر حرکت دوچره یه صورت آدم می خورد٬ وصف ناپذیر است. از حدود ۱۵ سال پیش صحبت از استفاده از دوچرخه به جای وسایل نقلیه دودزا در تهران بوده است. حتی در دورانی که مسیر دوچرخه تعیین کردند که متاسفانه همیشه یا کنده شده بود و یا شلنگ های آبیاری شهرداری برای دوچرخه سواران ایجاد خطر میکند(تجربه شخصی).
اواخر سال ۸۷ نیز طرح کانکس های ویژه کرایه دوچرخه اجرایی شد و اتاقکهایی در برخی میدان ها و مسیرهای پر تردد شهر در نظر گرفته شد که به شهروندان دوچرخه کرایه می دادند و برای تضمین هم کارت ملی فردد را به امانت می گرفتند. پس از چند شرکتهایی برای استفاده شهروندان از دوچرخه در سطح شهر تهران اعلام آمادگی کردند و شرکت بیدود یکی از این شرکت ها بود که به صورت استارتاپی حرکتی را در تهران آغاز کرد که با استقبال خوب مردم مواجه شد. چراکه این شرکت با ثبت نام و شارژ اینترنتی امکان استفاده از دوچرخه در شهر تهران را برای شهروندان علاقهمند ایجاد می کرد.
یکی از شهروندان که معمولا مسیر کوتاه انقلاب تا محل کار خود را با استفاده از دوچرخه های بی دود تردد می کند در این باره به خبرنگار ما می گوید: این حرکت اتفاق خوبی است اما مشکل اینجاست که مسیر مخصوص دوچرخه در خیابانی مانند انقلاب وجود ندارد. از سوی دیگر راننده های خودروها هم مراعات دوچرخه سوار را نمی کنند و همین امر باعث می شود که خطر تصادف یا اتفاقات دیگر زیاد شود.
اما اینکه دوچرخه سواری در شهر تهران با اینهمه خودرو و آلودگی هوا منطقی است یا نه بحثی است که ما اکنون به آن می پردازیم.
زیرساخت لازم برای دوچرخه سواری همگانی آماده نیست
حمیدرضا ستاری منش٬ کارشناس شهری درباره این طرح به خبرنگار دانستنی آنلاین می گوید: استفاده از دوچرخه در تمامی شهرهای شلوغ دنیا مرسوم است اما اینکه شرایط این کار فراهم شود موضوعی است که مدیریت شهری به آن نگاه ویژه داشته باشد.
وی با اشاره به مسیرهای موجود در تهران می افزاید: در تهران عملا به دلیل قرار گرفتن در موقعیت کوهپایه ای٬ امکان تردد دوچرخه در مسیر جنوب به شما برای افراد عادی وجود ندارد. همچنین مسیر برگشت یعنی شمال به جنوب هم به دلیل شیب زیاد خیابان ها و عدم کنترل دوچرخه در سرعت بالا که به دلیل نبود مهارت کافی است٬ می تواند باری راکب خطرساز باشد.
این کارشناس شهری در ادامه به مسیرهای شرقی و غربی اشاره کرده و می گوید: این مسیرها در تهران قابل تردد برای دوچرخه است. اما مشکل بزرگ در تهران نبود زیرساخت های استفاده از دوچرخه است. در شهر شلوغی مانند تهران که متاسفانه مقررات راهنمایی و رانندگی به درستی هم رعایت نمی شود٬ اگر مسیری برای دوچرخه وجود نداشته باشد ریسک استفاده از آن بالا رفته و می تواند برای شخص دوچرخه سوار ایجاد خطر کند.
او با تاکید بر اینکه در حال حاضر تنها می توان از دوچرخه برای مسیرهای محلی و کوتاه استفاده کرد٬ بیان می کند: اگر نظر من را بخواهیم تهران آمادگی استفاده از دوچرخه را پیدا کند اول از همه باید آموزش استفاده از دوچرخه در همین مکان های تحویل به راکب داده شود. همچنین باید مسیرهای درست برای این کار در نظر گرفته شود. اکنون در بلوار کشاورز این مسیر وجود دارد اما اگر با دوچرخه به آن وارد شوید باید در انتهای مسیر یک جفت طوقه برای دوچرخه بخرید. چون مسیر پر از چاله و در برخی مواقع خیس و لغزنده است.
۸ ماه دوچرخه سواری نکنید!
اما آنچه مورد اهمیت است اینکه آیا هوای تهران با آن آلودگی که دارد مناسب دوچرخه سواری است یا خیر؟ در این باره مهناز رستگاری٬ کارشناس ارشد محیط زیست به خبرنگار ما می گوید: اینکه گفته می شود در تهران دوچرخه سواری کنید آیا تبعات استفاده از دوچرخه به توجه به حجم بالای آلاینده های محیطی به ویژه ازن و گرد و غبار که باعث کاهش جذب اکسیژن خون می شود٬ در نظر گرفته شده است؟ مسلما این اتفاق نیفتاده است.
وی ادامه می دهد: تحقیقات نشان می دهد که تهران حتی در تابستنا دارای آلودگی هواست و تردد در برخی مناطق تهران با دوچرخه می تواند برای افراد خطرناک باشد با این حال نمی توان استفاده از دوچرخه را به عنوان یک وسیله پاک در نظر نگرفت.
رستگاری با اشاره به اینکه تهران در پاییز و زمستان که هوا سرد است و دو ماه که در بهار و تابستان به صورت پراکنده٬ آلودگی دارد٬ می افزاید: در این ۸ ماه امکان دوچرخه سواری حتی برای افراد حرفه ای به صورت بلند مدت وجود ندارد. اما اگر در مسیرهای کوتاه و مستقیم این کار انجام شود آسیب چندانی به بدن انسان وارد نمی شود.
او که خود از استفاده کنندگان دوچرخه در تهران است ٬ در این باره می گوید: من هر مسیری را که بتوانم با دوچرخه هایی که در سطح شهر وجود دارد٬ تردد می کنم. اما در زمستان به ویژه دی و بهمن اصلا این کار را انجام نمی دهم چون می تواند آسیب جدی به بدن بزند.
این کارشناس محیط زیست در ادامه به شهرداری تهران پیشنهاد کرد که به جای طرح ترفیک فروشی برای تردد در بخش های مرکزی شهر٬ این مکان ها را کم ترددتر کرده و به حمل و نقل عمومی به ویژه مترو٬ اتوبوسهای دارای امکانات ویژه مثل کولر٬ و دوچرخه رایگان در این مسیرها اختصاص دهند تا علاوه برا کاهش آلودگی هوا٬ به ارتقا فرهنگ استفاده از دوچرخه و وسایل حمل و نقلی پاک کمک کنند.
رستگاری در ادامه خواستار افزایش شرکت های کرایه دوچرخه و حتی موتور برقی کم سرعته شهری در تهران شده و می افزاید: اگر تعداد شرکت های ارائه دهنده این خدمات افزایش پیدا کند٬ فضا رقابتی شده و امکان استفاده بیشتر مردم فراهم خواهد شد. چراکه اینگونه خدمات باید با جیب همه مردم هماهنگ باشد نه اینکه فقط عده خاصی از آن استفاده کنند.
در هر حال حرکتی که طی چند سال گذشته در تهران آغاز شده و اکنون به دست شرکت بیدود در حال انجام است می تواند به یک حرکت فرهنگی درست تبدیل شود اگر با کارشناسی و کنترل درست ارگان های مرتبط مشکلات آن مرتفع شود.
