0

نقش مادر در خانواده

  • کد خبر : 5270
  • 06 تیر 1395 - 11:54
نقش مادر در خانواده

خانواده، هسته نخستین جامعه و از عوامل اصلى انتقال فرهنگ، اندیشه، اخلاق و سنت ‏ها و عواطف به نسلى پس از نسل دیگر است. در میان اعضاى خانواده بیشترین سهم تأثیرگذارى بر فرزند از آن مادران است؛ به ویژه در خانواده‏ هایى که شیوه‏اى زیست‏ طبیعى، و مطابق با الگوها و سنت ‏اسلامى دارد.

#مادر #خانواده #دانستنی #بیشتر_بدانیم

خانواده، هسته نخستین جامعه و از عوامل اصلى انتقال فرهنگ، اندیشه، اخلاق و سنت ‏ها و عواطف به نسلى پس از نسل دیگر است. در میان اعضاى خانواده بیشترین سهم تأثیرگذارى بر فرزند از آن مادران است؛ به ویژه در خانواده‏ هایى که شیوه‏اى زیست‏ طبیعى، و مطابق با الگوها و سنت ‏اسلامى دارد.

بر اساس همین نگرش، بارزترین و والاترین نقشى که در کلام وحیانى قرآن، براى زنان ترسیم و مورد ستایش قرار گرفته شده نقش مادرى و عهده ‏دارى تربیت فرزندان از سوى آنان است.

نقش‏ هاى طبیعى سه‏ گانه زنان

زنان به حکم طبیعت و دستگاه آفرینش در سه نقش طبیعى ابراز وجود مى‏ کنند: نقش دخترى، نقش همسرى و نقش مادرى. از میان این هر سه نقش آن چه جایگاه و منزلت ویژه و شایسته تعظیم و تکریم به زن مى‏ دهد، منزلت و جایگاه مادرى است.

نقش زن در جایگاه دختر خانواده

قرآن کریم از هر سه نقش پیشین سخن گفته است، اما نه به یک پیمانه و ارزش‏ گذارى برابر و همسان؛ سخن قرآن از زن در نقش دختر خانواده، به سه ساحت برمى ‏گردد:

یک: دفاع از منزلت انسانى دختران و زنان

قرآن کریم نسبت به جایگاه دختران و زنان توجّه داشته و همواره رفتار ظالمانه و ستمگرانه و تحقیرآمیز علیه آنان را که در بسیارى از فرهنگ‏ ها از جمله عرب‏ جاهلى رایج بوده است، مورد نکوهش قرار داده است.

دو: تأیید رهیافت‏ هاى شخصیت ‏شناختى و روان شناسانه دختران.

قرآن کریم در یک مورد از شعور بالا، دقیق، دریافت واقع ‏نگر و شخصیت‏ شناسى درست دختران، سخن گفته است و آن قضاوت و شناختى است که دختران شعیب‏ (ع) پس از دیدار کوتاه با موسى‏(ع) به هنگام آب‏ دادن گوسفندان بدان رسیدند و هنگامى که به خانه برگشتند آن دریافت را به پدر ابراز داشتند.

سه: توانمندى دختران در عرصه کار اطلاعاتى

شایستگى دختران در عرصه‏ هاى خبرى و اطلاعاتى – که از عرصه‏ هاى دشوار و پیچیده حیات اجتماعى انسان‏ ها به ویژه در جوامع بسته و مستبد به شمار مى‏ رود – در داستان حضرت موسى(‏ع) سراغ مى‏ رود؛ چه در آن داستان خواهر موسى به عنوان گماشته مادر، در تعقیب و ردیابى برادرش موسى توانست وظیفه و مسئولیت محول شده به خود را به شایستگى انجام دهد و ضمن ورود به کاخ فرعون زمینه بازگشت موسى به آغوش مادر را سامان دهد و به فرجام دل‏خواه برساند.

نقش زن در جایگاه همسرى

زن در جایگاه همسرى از منظر قرآن، نقش ‏هاى بیشتر و مهم‏ ترى را در دو ساحت خانواده و جامعه عهده‏ دار است :

الف در ساحت خانواده

یک: کامل‏ کننده و تمامیت بخش وجود و هستى مرد

دو: تداوم بخشیدن نسل آدمى

سه : عامل آرامش همسر، برآورنده نیازهاى روحى و روانى او

چهار: پوشاننده عیب‏ ها و برآورنده نیازها و کاستى ‏هاى شوهران

پنج : مشاور همسر در امور خانواده

شش : پاسخ ‏دهى به نیازهاى طبیعى همسرى

ب – ساحت جامعه

قرآن کریم از همسران نوح و لوط (ع) به عنوان نمادها و نمونه ‏هاى کفر و بى‏ ایمانى نام مى‏ برد و از همسر فرعون، به عنوان الگوى مثبت و سزامند اقتدا براى همه مردان و زنان یاد کرده است.

کارکردهاى زنان در نقش مادرى

الف – رشد کودک در آغوش مادر

قرآن نهاد خانواده را کانونى براى تربیت (پرورش استعدادهاى درونى) و رشد توانایى‏ هاى بالقوه فرزندان مى ‏شناسد و براى سامان‏ یابى ثمربخش وظیفه کودک‏ پرورى، نقش و کارکرد هر یک از پدر و مادر را تعیین مى ‏کند.

« والوالدات یرضعن اولادهنّ حولین کاملین لمن اراد أن یتمّ الرضاعه و على المولود له رزقهنّ و کسوتهنّ بالمعروف… لا تضارّ والدهٌ بولدها و لا مولود له بولده…» (بقره / 233)

«مادران فرزندان خود را دو سال تمام شیر مى‏ دهند، (این) براى کسى است که بخواهد دوران شیرخوارگى را تکمیل کند و بر آن کس که فرزند براى او متولد شده (= پدر) لازم است خوراک و پوشاک مادر را به طور شایسته (در مدت شیردادن بپردازد) – هیچ‏کس موظف به بیش از مقدار توانایى خود نیست – نه مادر (به خاطر اختلاف با پدر) حق ضرر زدن به کودک را دارد و نه پدر.»

برخى پنداشته ‏اند که این تقسیم وظیفه به عصر و زمانى نظر دارد که مادران خانه ‏نشین بوده ‏اند. از سوى دیگر قرآن خود تصریح کرده است که این حکم، الزامى نیست؛ بنابراین مى‏ تواند مؤسسات پرورش کودک، پدر و یا هر کسى دیگرى جانشین مادر شود و تربیت کودک را بر عهده بگیرد. و براى شیر مادر نیز غذاهاى مناسب، جایگزین گردد.

در پاسخ باید گفت که این تقسیم وظایف بین پدر و مادر، در نگره قرآنى، نه دل‏ بخواهانه و فاقد بنیان‏ هاى معرفتى و انسان‏ شناختى که برآمده از متن طبیعت، آفرینش و استعدادهاى متفاوتى است که براى هر یک از زن و مرد وجود دارد، استعدادهاى طبیعى مرد همچون توانایى جسمى، سخت‏ کوشى، خشونت و… او را در جایگاه نان‏ آور و پاسبان خانواده قرار داده است. مهر و عطوفت، ظرافت و لطافت طبع، صلح ‏جویى، رقّت قلب، شکیبایى و… زن را وظیفه مادرى، تربیتى و پرورشى بخشیده است.

این حقیقت در دنیاى امروز که دنیاى فاصله‏ گرفتن مادران از فرزندان و پرداختن به کار بیرون از منزل است، نسبت به سایر زمان‏ ها روشن‏ تر شده است که هیچ، جایگزینى براى شیر مادر نمى‏ توان سراغ گرفت و هیچ پرورش‏گاهى نمى‏ تواند احساس، عاطفه، گرما، آرامش، نیروبخشى و سایر کارکردهاى روانى و عاطفى آغوش مادر را جبران کند.

ب – مادران نمونه، چهره‏ هاى الگو

1- همسر عمران مادر مریم

2- مریم مادر عیسى ‏علیه السلام

3- مادر موسى‏ علیه السلام

مربی گرى راز ستایش قرآن از مادران

اگر از داستان نوح‏(ع) بگذریم که برخى از قرآن‏ پژوهان شقاوت فرزند نوح را برآیند زاده شدن و تربیت یافتن در دامان مادر ناشایست قلمداد کرده‏ اند؛ زیرا که از خانواده نوح این هر دو مادر و فرزند بودند که به نوح ایمان نیاوردند و با کافران غرق طوفان شدند. موردى را نمى ‏توان یافت که زن در نقش مادرى نکوهش شده باشد.

به ویژه این که قرآن، بدفرجامى و اعراض فرزند نوح‏‏(ع) از ایمان به شریعت و آیین پدر را، حتى با اشاره و تلویح به مادر او نسبت نداده است. بدین ترتیب جایى را نمى‏ شود سراغ گرفت که قرآن کریم به صورت روشن و صریح، زنان را در جایگاه و نقش مادرى نکوهش و توبیخ کرده باشد.

آنان که با ملاک ‏هاى ارزش‏گذارى اسلام آشنایى دارند، مى‏ دانند که اسلام و فرهنگ قرآنى به تمامى کسانى را که داراى نقش و کارکرد تربیتى هستند، ارج و منزلت بیش از سایرین بخشیده است، ربوبیت از صفات کمالیه الهى و خداوند «رب» تربیت کننده و پرورش دهنده مطلق جهانیان است: «الحمدللّه ربّ العالمین»

از این رو مهم‏ ترین مواردى که قرآن به نقش قابل‏ تحسین مادران پرداخته، مواردى است که به جنبه مربیگرى آنان نظر داشته است. از آن جمله :

1-حق بیشتر مادران بر فرزندان. نیکى و احسان به والدین در هفت سوره قرآن، سفارش شده و همواره پس از ایمان به خدا و یکتاپرستى که سنگ‏ بناى سازواره اندیشه اسلامى را تشکیل مى‏ دهد، قرار گرفته است.

در دو سوره از این سوره ‏ها بر روى واژه مادر «ام» جداگانه تکیه شده و زحمت‏ ها، رنج ‏ها و بیدارى ‏هایى که براى پرورش، تربیت و سلامت فرزند خود در هنگام باردارى، شیردهى، متحمل گشته است، یادآور شده و بدین‏ سان منزلت مادرى را ارج بیشتر از پدربودن نهاده و حقوق بیشتر او بر فرزندان را گوشزد کرده است .

2- قرآن در سوره اسراء احسان و نیکى به والدین را در شمار قضا و احکامى که الزامى و بایدى است قرار مى‏ دهد و نمونه ‏هایى از رفتار و برخورد محسنانه و نیکو را نیز یادآور مى‏ شود و در آخر مى ‏افزاید که فرزندان باید، در خلوتگه راز و نیایش با خداوند، از نقش تربیتى والدین یاد کنند.

منبع: دانشنامه موضوعی قرآن

آیا این مطلب برای شما مفید بود؟

میانگین امتیازات: 0 / 5. تعداد امتیازات: 0

به این خبر امتیاز دهید

0/5 (0 نظر)
لینک کوتاه : https://danestanyonline.ir/?p=5270

ثبت دیدگاه

مجموع دیدگاهها : 0در انتظار بررسی : 0انتشار یافته : 0
قوانین ارسال دیدگاه
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.

فرم جستجو

تبلیغات در سایت   درباره ما   تماس با ما

logo-samandehi