دانستنی آنلاین: امروزه نهادهای بینالمللی مانند یونسکو زبان را میراث فرهنگی غیر ملموس ملتها برمیشمارند و بر حفظ زبانهای محلی و بومی تاکید ویژهای دارند. در ایران با توجه به وجود بیش از سیصد زبان، لهجه و گویش بومی و محلی مختلف، حفظ و انتقال این زبانها و گویشها به نسلهای آینده کاری دشوار است؛ فرهنگستان زبان و ادب فارسی تلاش کرده است که دغدغه فعالین فرهنگی را در خصوص حفظ این زبانها برطرف کند اما به نظر میرسد که این تلاشها نتوانسته است فعالین فرهنگی و دغدغهمندان زبانهای محلی را قانع کند و آنها تلاش دارند که راهکارهای خود را به اجرا گذارند.
به گزارش دانستنی آنلاین؛ تاسیس فرهنگستان زبان ترکی آذربایجانی، سالهست خواسته بسیاری از نمایندگان مجلس استانهای ترک نشین و همچنین دغدغه تعدادی از فعالین فرهنگی این استانها است؛ از سال 92 که حسنروحانی در سفر انتخاباتی خود وعده تاسیس این فرهنگستان را داد تاکنون بارها و بارها به شکل جدیتر این خواسته مطرح شده است و در تازهترین این درخواستها، احمدرضا بیگی نماینده مردم تبریز گفت: نمایندگان استان، قاطعانه خواهان تاسیس فرهنگستان زبان ترکی آذربایجانی هستند چرا که این فرهنگستان ضامن بقای زبانی و همچنین سبب ترویج فرهنگ خواهد شد.
هرگاه صحبت از تاسیس فرهنگستان زبان ترکی به میان آمده است با واکنشهای متفاوت از جانب طرفداران و مخالفان این درخواست مواجه بودهایم؛ موافقان تاسیس فرهنگستان زبان ترکی معتقدند که تاسیس این فرهنگستان که مطالبه تاریخی مردم ترک زبان است میتواند مانع از ورود واژگان بیگانه به این زبان شود و زبان ترکی را برای نسلهای آینده از هر گزندی حفظ کند ؛ توجه به خواست مردم ترک زبان سبب ایجاد وحدت ملی خواهد شد.
همچنین با توجه به نقش تبریز در تحولات فرهنگی و سیاسی منطقه این فرهنگستان میتواند به مرجع ترک زبانان جهان تبدیل شود؛ فرهنگستان زبان ترکی هچنین میتواند محلی باشد برای تقدیر از بزرگان و نخبگان ادبی و هنری و مکانی باشد برای حفظ آیینها و رسوم فرهنگی و حفظ گنجینههای ارزشمند مردمان ترک زبان.
اما در مقابل مخالفان تاسیس فرهنگستان زبان ترکی معتقدند که فرهنگستان زبان یک نهاد ملی است و فقط برای زبان ملی کشور معنا دارد و نمیشود برای تمام زبانها و لهجههای بومی ایران که بالغ بر سیصد نوع است فرهنگستان زبان تاسیس کرد؛ کما اینکه بدون تردید با تشکیل فرهنگستان زبان ترکی، سایر زبانها مانند کردی، لری،بلوچ و … نیز خواهان تاسیس فرهنگستان مستقل خواهند شد که در صورت تاسیس فرهنگستان زبان ترکی، خواسته ای به حق خواهد بود چرا که نباید تفاوتی بین اقوام ایرانی قائل شد؛ از طرف دیگر اگر مسئله دغدغهمندان زبان ترکی، مصون ماندن این زبان از آسیب است، فرهنگستان زبان و ادب فارسی بخشی مخصوص برای زبانها و گویشهای رایج در ایران دارد و تمام دغدغهها برای زبانهای بومی و محلی در این بخش تامین خواهد شد.
انتقاد دیگری که مطرح است به عملکرد بنیاد فرهنگ، هنر و ادب آذربایجان است؛ منتقدان معتقدند که در شرایطی که سالها از تاسیس این نهاد میگذرد نتوانسته است هیچ باری از دوش جامعه ادبیات، هنر و فرهنگ بردارد و تنها بودجه میلیاردی آن سربار هزینههای عمومی شده و این نهاد تبدیل به محلی برای پست گرفتن افراد سیاسی و رزومه اندوزی این افراد شده است.
تردیدی وجود ندارد که یکی از جذابیتهای جوامع بشری تفاوتهای فرهنگی و زبانی این جوامع است و تلاش برای یکشکلسازی و از بین بردن تفاوتها باعث ایجاد نفاق و دشمنی در جوامع خواهد شد؛ نمونه بارز این مسئله کشور ترکیه است که قریب به 100 سال صحبت و نوشتن به زبان کردی را ممنوع کرد و سالها جنگ و درگیری در جنوب ترکیه حاصل این ممنوعیت بود اما در نهایت در دهه ابتدای قرن بیستم «گشایش کردی» را مطرح کرد وبه مردم اجازه خواندن و نوشتن و تاسیس شبکههای تلویزیون به زبان کردی را داد؛ در کشور ما نیز در دورههای مختلف تاریخی مخصوصا در زمان پهلوی تلاش زیادی برای یکدستسازی زبانی و فرهنگی و ارزش گذاشتن به یک زبان و فرهنگ خاص شد اما مقاومت مردم و فعالین مدنی و همچنین وقوع انقلاب باعث شد که تلاش پهلوی به ثمر نرسد و خوشبختانه زبانها و فرهنگهای بومی تا حدودی از گزند این یکدستسازی محفوظ ماندند.
