هم خانگی یا ازدواج سفید ( Cohabitation ) ؛ این نوع ازدواج که در غرب رایج است و به معنای «هم باشی» نیز شناخته میشود، پیوندی به مدت زمان نامعلوم بین دو فرد برقرار میشود که فاقد مشروعیت اجتماعی و حقوقی است.
مهدی بیاتی روان شناس و استاد دانشگاه از رابطه ایجاد شده در «ازدواج سپید» انتقاد کرده و معتقد است: ازدواج واژه مقدسی است، بنابراین زندگی دختر و پسر زیر یک سقف را بدون عقد شرعی نمیتوان ازدواج نامید؛ برای درک بهتر مسأله ابتدا لازم است بدانیم که معنی ازدواج سفید در کشورهای اروپایی که این اصطلاح را از آنها وام گرفته ایم چیست:
«white marriage » که در فرانسه به آن «Mariage blanc» نیز می گویند نوعی ازدواج است که در آن، پیمان زناشویی به شکل قانونی بسته نمی شود اما دو نفر با هم ارتباط جنسی دارند. این نوع ازدواج با اهداف گوناگونی انجام می شود که هیچکدام جزو اهداف اصلی یک ازدواج واقعی نیست.در ایران گروهی معتقد هستند ازدواج سفید ، تشکیل زندگی مشترک بین زوجین بدون عقد نکاح است و گروهی دیگر آن را معادل زندگی مشترک بدون ازدواج یا همباشی می دانند.
کارکرد روابط هم خانگی یا ازدواج سفید :
رضایت پارتنر ( شریک ) از ارضای نیازها – تدارک سرپناه – انجام کارهای روزانه – مراقبت از بچه هایی که در آن رابطه یا بیرون از آن متولد شده اند – فراهم شدن نیازهای مالی
مشکلات هم خانگی یا ازدواج سفید :
عدم تعهد و وفاداری – خیانت جنسی – وقت گذرانی و تفریحات مجردی – بروز مشکل در روابط خانوادگی – عدم پذیرش و حمایت عاطفی و مالی از طرف خانواده ها – کاهش جذابیت ازدواج برای افراد .
حکم شرعی هم خانگی یا ازدواج سفید :
هم خانگی یا ازدواج سفید زنا به حساب می آید و فرزند ناشی از آن فاقد مشروعیت قانونی است، چون نسبت فرزندی او با پدر قابل اثبات نیست.
در چنین مواردی اغلب زن به خاطر پرهیز از بی آبرویی به دنبال اثبات رابطه ابویت فرزند و والد نمی رود و حتی اگر ادعا کند که صیغه بوده است، در صورت انکار مرد، ادعای زن، به خاطر ثبت نبودن، قابل اثبات نیست.
راه های کاهش و پیشگیری از شیوع ازدواج سفید
- فرهنگ سازی : تأثیرگذارترین و کوتاهترین راه مقابله با هر ناهنجاری و رفتار غلط اخلاقی، اجتماعی، آگاهسازی و اطلاعرسانی دقیق و اقناع افکار عمومی است.
- تسهیل و آسانسازی زمینهها و مقدمات ازدواج و شکلگیری خانواده
- افزایش میزان پایبندی جوانان به ارزشها و باورهای دینی و فرهنگسازی و تشویق جوانان به ازدواج دائم و فرهنگسازی ازدواج موقت میباشد.
نقش رسانه و به ویژه تلویزیون در پیشگیری از رواج هم خانگی یا ازدواج سفید
در مرحله پیشگیری مهم ترین عامل، فرهنگ سازی است. در دنیای مدرن فرهنگ سازی جز از طریق رسانه امکان پذیر نیست چون برای فرهنگ سازی نیازمند به ابزاری هستیم که شمولیت عام داشته باشد. ولی یک خطر در این میان تهدید کننده است و آن اینکه فرهنگ سازی و یا ترساندن افراد از این پدیده از طریق رسانه ممکن است چهارچوب های خانوادگی در جوامع سنتی را به خاطر فرار از احتمال ترغیب بچه ها به این شکل از زندگی محدود تر کند.
باید روی شکل فرهنگ سازی هم کار شود به نحوی که خانواده های سنتی را بسته تر نکند چون بسته تر کردن فضا، میل و رغبت به رهایی را بیشتر می کند و پیامدهایش همین چیزی می شود که از آن به عنوان هم خانگی یا ازدواج سفید یاد می شود، فرهنگ سازی از طریق رسانه کار فوق العاده ظریف و سختی است.
