دانستنی آنلاین:زمانی که صدای قدمهای یوزپلنگ آسیایی بلند بود، قلمرو او از دشتهای هند تا بیابانهای شبهجزیره عربستان و فلات ایران گسترده بود؛ اما امروز، این میراث باشکوه طبیعت تنها در گوشهای از سرزمین ایران، در تلاش برای بقا است. یوزپلنگ آسیایی، سریعترین دونده خشکی که روزگاری فرمانروای پهنههای آسیا بود، اکنون در آستانه ناپدید شدن کامل قرار دارد.
زنگ خطر انقراض: کمتر از ۳۰ قلاده
آمارها تکاندهنده است؛ جمعیت این گونه به کمتر از ۳۰ قلاده کاهش یافته که این عدد، زنگ خطر انقراض را در سطح جهانی به صدا درآورده است. این موجود که زمانی در پاکستان، افغانستان و آسیای مرکزی نیز زیست، اکنون ایران را به عنوان آخرین پناهگاه طبیعی خود میشناسد. دشتهای استانهای سمنان، یزد و خراسان جنوبی، آخرین مامنهای این گونه هستند که با تهدیداتی همچون خشکسالی، کاهش طعمه و چرای بیرویه دام دستوپنجه نرم میکنند.
تهدید جادهها در ایام تعطیلات؛ مراقب توران باشید
با فرارسیدن تعطیلات تابستانی و افزایش تردد خودروها در مسیرهای اصلی، تهدید جادهای بیش از پیش جدی میشود. جاده «میامی – عباسآباد» (مسیر تهران – مشهد) که از زیستگاههای حساس عبور میکند، یکی از نقاط بحرانی برای تصادف با یوزپلنگهاست. در جمعیتی به این ناچیزی، هر حادثه جادهای میتواند به معنای از دست رفتن بخشی از آینده این گونه باشد.
مسئولیت مشترک؛ فراتر از اقدامات دولتی
اگرچه سازمان حفاظت محیطزیست با همکاری متخصصان و تشکلهای مردمی اقداماتی نظیر نصب دوربینهای تلهای و پایش زیستگاهها را انجام میدهد، اما متخصصان تأکید دارند که بقای یوزپلنگ، نیازمند مشارکت مستقیم مردم و حمایتهای مالی مستمر است. یوزپلنگ آسیایی تنها یک گونه جانوری نیست، بلکه بخشی از هویت طبیعی ایران و میراث مشترک بشریت است. از دست دادن آنها، زخمی خواهد بود که هیچ برنامه حفاظتی قادر به جبران آن نیست.
یوزپلنگ نهتنها یک گونه جانوری، بلکه نبض تپنده امنیت زیست بوم ایران است، گونهای که امروز بر لبه پرتگاه انقراض ایستاده است، هر یک از این یوزها امانتی الهی و بخشی از شناسنامه ایرانزمین هستند که بقای آنها با دانش، آگاهی و مشارکت تکتک ما گره خورده است، بیایید برای حراست از این آخرین بازماندگان، به مسئولیت ملی خود عمل کنیم.
واقعیت تلخ این است که با گذشت بیش از ۵۰ سال، این گونه از تمامی کشورهای همسایه و سراسر قاره آسیا رخت بربسته و تنها در خاک عزیزمان، ایران، هنوز فرصتی برای بقا، احیا و بازگشت به حیات دارد، این موقعیتی استثنایی و در عین حال بسیار حساس است، زیرا سرنوشت این گونه ارزشمند اکنون بیش از هر زمان دیگری به اراده، آگاهی و مدیریت ما در این مرز و بوم وابسته است.
گامی برای بقای یوزپلنگ آسیایی/ مراقبت سرعت خودروها در جاده میامی- عباس آباد باشیم
شاید هنوز فرصت باقی باشد، فرصتی برای اینکه آخرین دونده آسیا همچنان بر دشتهای ایران بتازد و نسلهای آینده نیز شکوه این میراث بیبدیل را نه فقط در قاب عکسها، بلکه در طبیعت زنده کشورشان ببینند، در این میان یکی از تهدیدات این گونه به ویژه در فصا تابستان که سفرهای تابستانی زیاد می شود برخورد یوزها با خودروهای عبوری جاده عباس – میامی است که از وسط زیستگاه اصلی آنها در توران می گذرد که سازمان حفاظت محیط زیست برای کاهش تلفات طرح ویژه پایش زیستگاه یوزایرانی در محور میامی–عباسآباد را با مشارکت چند استان آغاز کرده است.
به گزارش روابط عمومی سازمان حفاظت محیط زیست، سعید یوسفپور مدیرکل حفاظت محیطزیست استان سمنان از اجرای طرح ویژه پایش محور میامی – عباسآباد با هدف کاهش تلفات جادهای یوزپلنگ ایرانی خبر داد و گفت: این طرح با مشارکت نیروهای محیطزیست چند استان، دستگاههای اجرایی و نیروهای مردمی، گستردهترین عملیات پایش این محور در آستانه پیک سفرهای تابستانی در حال اجرا است.
وی اظهار کرد: طرح ویژه یک هفتهای پایش محور میامی – عباسآباد با هدف حفاظت از جمعیت یوزپلنگ ایرانی و پیشگیری از تلفات جادهای این گونه ارزشمند آغاز شده است، این محور به دلیل عبور از قلب زیستگاه یوزپلنگ آسیایی، یکی از حساسترین نقاط کشور از نظر احتمال وقوع تصادفات حیاتوحش به شمار میرود.
وی افزود: پیش از این، پایش این محدوده عمدتاً توسط محیطبانان پاسگاههای عباسآباد و میامی انجام میشد، اما در این طرح، نیروهای ادارهکل حفاظت محیط زیست استان سمنان نیز به تیمهای عملیاتی اضافه شدهاند، همچنین حدود یک هفته گذشته، همکارانی از ادارات کل حفاظت محیطزیست استانهای خراسان شمالی و اصفهان نیز به این عملیات ملحق شدهاند و استان اصفهان با یک اکیپ کامل و مجهز در منطقه حضور دارد.
یوسفپور با اشاره به افزایش حجم سفرها در هفته پیشرو گفت: همزمان با آغاز پیک تردد، نیروهایی از استانهای خراسان شمالی، خراسان رضوی، خراسان جنوبی، قم، لرستان، اصفهان، مازندران و تهران نیز به این طرح خواهند پیوست تا تعداد دفعات و ساعات پایش در طول شبانهروز افزایش یابد.
مدیرکل حفاظت محیط زیست استان سمنان تصریح کرد: در این طرح، محور عباسآباد تا کاروانسرای میاندشت و همچنین محدوده کاروانسرای میاندشت تا سهراهی زیدر توسط هشت گروه ثابت به صورت مستمر پایش میشود و ۶ خودروی سیار نیز بهطور مداوم بین این گروهها در حال تردد هستند. نقاط پرخطر و دارای سابقه تصادف نیز با تمرکز و زمان بیشتری تحت پایش قرار میگیرند.
وی با اشاره به اینکه این اقدامات در طول سال توسط محیطبانان منطقه و به صورت مستمر انجام میگیرد، تاکید کرد: بخشی از نیروهای مردمی از جمله آفرودسواران، طبیعتگردان و حافظان محیطزیست نیز برای شرکت در این پایش میدانی اعلام آمادگی کرده اند.
گامی برای بقای یوزپلنگ آسیایی/ مراقبت سرعت خودروها در جاده میامی- عباس آباد باشیم
وی ادامه داد: علاوه بر پایش میدانی، برنامه اطلاعرسانی چهرهبهچهره به رانندگان در محدوده پاسگاه میامی تا عباسآباد در دستور کار قرار گرفته است و تلاش میکنیم با همکاری اپراتورهای تلفن همراه، پیامهای هشداردهنده نیز از طریق پیامک برای رانندگان ارسال شود.
یوسفپور با قدردانی از همکاری دستگاههای اجرایی استان تصریح کرد: با تأکید ویژه استاندار سمنان، ستاد حملونقل استان تشکیل شده و دستگاههایی از جمله جمعیت هلالاحمر، پلیس راهور و ادارهکل راهداری و حملونقل جادهای آمادگی کامل خود را برای مشارکت در اجرای این طرح اعلام کردهاند. همچنین از ظرفیت نیروهای محلی نیز بهطور گسترده بهره گرفته شده است.
وی پیشبینی کرد که در اوج اجرای این طرح و همزمان با پیک سفرهای هفته آینده، بیش از ۱۰۰ نفر از نیروهای دولتی و مردمی در عملیات پایش این محور مشارکت داشته باشند.
مدیرکل حفاظت محیط زیست استان سمنان گفت: برای پشتیبانی از این طرح، بخشی از تجهیزات و نیازمندیهای اکیپهای عملیاتی با حمایت صندوق ملی محیط زیست و از محل اعتبارات مسئولیتهای اجتماعی تأمین شده است تا عملیات حفاظت و پایش با آمادگی و اثربخشی بیشتری انجام شود.
