موزه جواهرات ملی ایران ؛گنجینه ای بی نظیر

به گزارش پایگاه خبری دانستنی آنلاین، موزه جواهرات ملی ایران که در خیابان فردوسی تهران قرار دارد. در این موزه بسیاری از جواهرات قیمتی سلطنتی از زمان های گذشته نگهداری می شود. ازجمله این جواهرات می توان به جواهرات سلطنتی دوره صفویه، دوره افشار، دوره قاجار و دوره پهلوی اشاره کرد که جهت بازدید عموم مردم به نمایش گذاشته شده است.

جواهرات موجود در موزه جواهرات ملی ایران

ازجمله جواهرات مشهوری که در این موزه نگهداری می شود؛ الماس دریای نور، جقه نادری، تاج فرح پهلوی، تاج کیانی، کره جواهر نشان، تخت طاووس (قاجاری) (تخت خورشید) و تخت نادری را می توان نام برد.

این موزه با مساحتی حدود ۱۰۰۰ مترمربع است که توسط آلمانی‌ها ساخته شده است و تا قبل از انقلاب فعالیت داشته و بعد از آن تعطیل شده و دوباره در سال ۱۳۶۹ برای بازدید عموم بازگشایی شده است. خزانه فعلی جواهرات، در سال ۱۳۳۴ ساخته و در سال ۱۳۳۹ با تأسیس بانک مرکزی ایران افتتاح و به این بانک سپرده شد و اکنون نیز تحت نظارت بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران به فعالیت خود ادامه می دهد و در قالب موزه در معرض دید عموم قرار دارد.

جمع آوری جواهرات توسط پادشاهان صفوی

تا قبل از دوره صفوی پادشاهان ایرانی نسبت به جمع‌آوری، حفظ و نگهداری جواهرات و سنگ‌های زینتی اقدام نکرده بودند. در دوران صفوی پادشاهان با ارسال سفرایی به کشورهای مجاور اقدام به خریداری و جمع‌آوری و حفظ جواهرات موجود و خریداری‌ شده کردند. پس از حمله افغان‌ها به ایران مقداری از این جواهرات به افغانستان برده شد که با همت نادر شاه افشار بسیاری از آن‌ها به ایران بازگردانده شد. نادر شاه افشار جهت بازپس‌گیری بخشی از این جواهرات که به هندوستان فرستاده شده بود، نامه‌های متعددی را برای پادشاه هند فرستاد، اما چون جوابی نیافت با سپاه خویش راهی هندوستان شد. لشکرکشی نادر موجب آن شد که پادشاه هند هدایا و جواهرات زیادی را به نادر اهدا کند.

بخش زیادی از هدایا و غنایمی که نادر از هندوستان جمع آوری نموده بود هرگز به ایران نرسید. نادر پس از بازگشت به ایران به رسم آن روزگار بخشی از غنایم و هدایا را به حکام، امیران و پادشاهان کشورها و دیارهای اطراف ایران بخشید، مقداری از غنایم به استان امام رضا (ع) و بخشی دیگر را به سپاهیان اعطا نمود. پس از قتل نادر یکی از سردارانش به نام احمد بیگ افغان ابدالی دست به غارت جواهرات خزانه زد و بخشی از این جواهرات از جمله الماس کوه نور که بعدها به ملکه بریتانیا اهدا شد هرگز به ایران بازگردانده نشد.

در این بخش به معرفی بیشتر برخی از جواهرات موزه جواهرات ملی ایران می پردازیم:

جواهرات مشهور موزه جواهرات ملی ایران

الماس دریای نور :

الماس دریای نور در میان جواهرات موجود در موزه جواهرات ملی ایران مقام اول را دارد چون درشت‌ترین و زیباترین الماس برلیان در میان گوهرهای سلطنتی ایران و یکی از گوهرهای معروف جهان است‌. گفته می‌شود این الماس هزار سال پیش کشف و استخراج شده است‌  این الماس معروف (دریای نور) و الماس کوه نور ظاهراً به علت قرابت نام پیوسته یک زوج به شمار می‌آمده‌اند. در حالی که از نظر تراش و رنگ هیچ وجه مشترکی با یکدیگر ندارند. هر دو گوهر از آن نادرشاه بود. اما الماس کوه نور بعد از مرگ نادر شاه توسط احمد شاه درانی به افغانستان برده شد. بعد از احمدشاه به دست سردار هندی ملقب به شیر پنجاب الماس مزبور به تصرف سردار نامبرده درآمد. این گوهر بعدها به دست کمپانی هند شرقی و بدین وسیله به دربار انگلستان راه یافت و به ملکه ویکتوریا اهدا شد.

این گوهر هم‌اکنون نیز در تاج ملکه الیزابت مادر فعلی انگلستان نصب شده است. الماس دریای نور پس از قتل نادرشاه به نوه او شاهرخ میرزا رسید. سپس به دست امیر اعلم‌خان و بعد از او به دست لطفعلی‌خان زند افتاد. هنگامی که لطفعلی‌خان به دست آقا محمدخان قاجار شکست خورد گوهر مزبور به گنجینه جواهرات قاجار منتقل شد. ناصرالدین شاه معتقد بود این گوهر یکی از گوهرهای تاج کوروش بوده است و خود او بسیار به این گوهر گرانبها علاقه داشت و زمانی آن را بر کلاه و گاهی به سینه خود نصب می‌کرد. دریای نور بعدها داخل موزه دولتی گردید و اینک زینت‌بخش موزه جواهرات ملی ایران است. الماس دریای نور ۷ مثقال و ۲۰ نخود، یعنی در حدود ۱۸۲ قیراط‌ بوده و صورتی‌رنگ است‌، ولی پیش از تراش‌، بزرگ‌تر از این بوده است‌.

تاج فرح پهلوی:

تاج مورد استفاده فرح پهلوی در سال ۱۳۴۶ از میان جواهرات ملی توسط ایوان کلیف و آرپل ساخته شد. بدنه این تاج از پلاتین و تعداد سنگ‌های قیمتی آن به این شرح است: ۱۴۶۹ قطعه برلیان، ۳۶ قطعه زمرد، ۲ قطعه لعل، ۳۴ قطعه یاقوت، ۱۰۵ قطعه مروارید، وزن این تاج ۱۴۸۰.۹۰ گرم است.

تاج شاهان پهلوی:

تاج پهلوی، تاج مورد استفاده رضاخان و محمدرضا پهلوی بود. این تاج از طلا و نقره ساخته شده است و آراسته به الماس‌های برلیان بسیار اعلا، تخمه‌های درشت زمرد، یاقوت کبود و مروارید است. این تاج در چهار طرف، دارای چهار کنگره پله‌پله به شکل تاج‌های شاهنشاهان ساسانی است که در وسط و زیر کنگره پیشین آن، خورشیدی زرین با شعاع‌های الماس نشان و تخمه الماس زرد درشت نصب شده است و در پشت همین کنگره، جقه پایه‌دار اسلیمی و در پشت آن پر قو قرار دارد.

در این تاج ۳۳۸۰ قطعه الماس به وزن ۱۱۴۴ قیراط، ۵ قطعه زمرد به وزن ۱۹۹ قیراط و ۲ قطعه یاقوت کبود به وزن ۱۹ قیراط و ۳۶۸ حبه مروارید غلطان به کار رفته است. وزن تاج ۴۴۴ مثقال یعنی در حدود ۲۰۸۰ گرم، معادل دو کیلو و هشتاد گرم می‌باشد. تاجی که قبلاً در تاجگذاری‌های دوران قاجار به کار می‌رفت، تاج کیانی بود. چون رضاخان پهلوی مایل نبود در تاجگذاری خود از آن استفاده کند. از این رو در سال ۱۳۰۴ خورشیدی به دستور رضاخان از گوهرهای منتخب تاج مزبور را ساختند و رضاخان و محمدرضا پهلوی برای تاجگذاری از آن استفاده کردند.