«دانستنی آنلاین»-احسان انصاری: پس از به قدرت رسیدن ترامپ در سال۲۰۱۶ و خروج وی از برجام و معاهده پاریس بین کشورهای اروپایی وآمریکا به رهبری ترامپ فاصله افتاد و کشورهای اروپایی زیاد با سیاست های ترامپ همراهی نکردند. در چنین شرایطی بود که ایران و کشورهای اروپایی که هنوز عضو برجام بودند به هم نزدیک تر شدند و تلاش کردند رویکرد مشترکی در پیش بگیرند.
این در حالی است که در شرایط کنونی که ترامپ دوباره به قدرت رسیده کشورهای اروپایی در تلاش هستند خود را به ترامپ و آمریکا نزدیک کنند و از سوی دیگر از ایران فاصله بگیرند. به همین دلیل نیز قطعنامه سه کشور اروپایی انگلیس، فرانسه و آلمان موسوم به تروئیکا درباره برنامه هستهای ایران به دبیرخانه آژانس بینالمللی انرژی اتمی تحویل شده است.
در این پیشنویس ادعاهای سیاسی پادمانی تکرار و از ایران خواسته شده تا برای حلوفصل مسائل باقیمانده اقدامات ضروری و فوری صورت دهد.همچنین از مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی درخواست شده است تا یک «گزارش جامع» درباره همکاریهای ایران و آژانس و اجرای تعهدات پادمانی توسط ایران، برای بررسی در نشست اسفند ماه ۱۴۰۳ شورای حکام تهیه کند.
این سند قرار است در جریان نشست شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی که اروز چهارشنبه آغاز شده و به مدت سه روز ادامه دارد به رای گذاشته خواهد شد.
این در حالی است که گروسی مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی در نشست با خبرنگاران در حاشیه نشست فصلی شورای حکام ادعا کرد که ایران در خواست آژانس برای توقف افزایش ذخایر اورانیوم با غلظت ۶۰ درصد را پذیرفته است. وی با بیان این ادعا که ایران اقدامات مقدماتی را در این زمینه صورت داده است، افزود که بازرسان آژانس این مساله را تائید کردند.بدیهی است که مذاکرات مهمی اکنون در شورای جریان دارد و باید ببینیم چه خواهد شد. اما این مسالهای است که ما توافق کردیم و امیدوارم ادامه یابد. به نظرم این تحول بسیار مهمی است.
در گزارش سهماههای که به اعضای آژانس بینالمللی انرژی اتمی ارائه شده آمده است که آژانس تایید کرده ایران اقداماتی مقدماتی را در جهت «متوقف کردن افزایش ذخایر اورانیوم غنیشده تا ۶۰ درصد» آغاز کرده است. این مذاکرات در جریان سفر رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی به ایران صورت گرفت و نشان میدهد که جمهوری اسلامی ممکن است آماده انجام مصالحههایی در برنامه هستهای خود باشد و به کاهش تنشها با غرب بپردازد، بهویژه که در این میان خود را برای بازگشت دونالد ترامپ به کاخ سفید نیز آماده میکند.
بر پایه این گزارش محرمانه که برخی رسانههای غربی بخشهایی از آن را منتشر کردهاند، ایران پیشنهاد تازه خود را مشروط به آن کرده است که قدرتهای غربی از فشار برای تصویب قطعنامهای علیه ایران در جلسه این هفته ۳۵ کشور عضو شورای حکام به دلیل عدم همکاری با نهاد نظارت هستهای سازمان ملل دست بردارند.
در چنین شرایطی عراقچی وزیر امور خارجه در گفتوگوی تلفنی با همتای فرانسوی تصمیم سه کشور اروپایی برای ارائه قطعنامه در نشست شورای حکام آژانس را به شدت تقبیح و تصریح کرد: این حرکت در تقابل آشکار با فضای مثبت ایجاد شده در تعاملات ایران و آژانس تلقی میشود و صرفا به پیچیدهتر شدن موضوع خواهد انجامید.
از سوی دیگر در روزهای اخیر خبر دیدار ایلان ماسک یکی از نزدیکان ترامپ با ایروانی سفیر ایران در سازمان ملل متحد خبرساز شد. خبری که اگر چه از سوی سخنگوی وزارت امور خارجه و در نهایت عراقچی وزیر امور خارجه تکذیب شد اما تأخیر در تکذیب گمانه زنی ها را درباره این موضوع افزایش داده است.
نکته مهم اما اظهارات جدید معاون وزارت خارجه درباره احتمال مذاکره ایران با ترامپ است. مجید تخت روانچی در گفتگو با روزنامه «فایننشالتایمز» تاکید کرد که هرگونه تلاشی برای اعمال فشار حداکثری علیه تهران شکست خواهد خورد. این روزنامه روزنامه همچنین در این مصاحبه ادعا کرده ایران باب مذاکره با دولت دونالد ترامپ را باز نگه داشته است.
تخت روانچی با زودهنگام خواندن گمانه زنی در مورد ماحصل تعامل احتمالی میان ایران و آمریکا در دولت ترامپ، افزود: در مورد مذاکرات، لازم است که سیاست آمریکا را ملاحظه کرده و تصمیم بگیریم که چگونه به آن واکنش نشان دهیم. در حال حاضر مسئله اصلی آن است که دولت جدید چه رویکردی در قبال ایران، مسئله هسته ای، امنیت منطقه و خاورمیانه خواهد داشت.
این در حالی است که برخی رسانه های آمریکایی به نقل از منابع نزدیک به تیم دونالد ترامپ، رئیس جمهور منتخب ایالات متحده ادعا کرد که ترامپ قصد بازگرداندن سیاست «فشار حداکثری» علیه ایران را دارد. سیاستی که ثبات اقتصادی کشور و توانایی آن برای حمایت از نیروهای نیابتی و توسعه برنامه هستهای را هدف قرار میدهد.
این منابع فاش کردند که دولت آینده ترامپ قصد دارد تحریمهای سختتری را بهویژه در موضوع صادرات نفت ایران که یک منبع حیاتی درآمد برای این کشور است به اجرا بگذارد.تحریمهای پیشبینیشده میتواند صادرات نفت ایران را که در حال حاضر بیش از ۱.۵ میلیون بشکه در روز است، کاهش دهد. پیش از این در سال ۲۰۲۰ میلادی یعنی در آخرین سال ریاست جمهوری دونالد ترامپ، میزان صادرات نفت ایران به کمتر از ۴۰۰ هزار بشکه در روز رسیده بود.
با این حال، برخی کارشناسان نسبت به تحقق این هدف ابراز تردید کرده و گفتند که بعید است تهران با شرایط سختگیرانۀ آمریکا موافقت کند.
به نظر می رسد دولت ترامپ در پی آن خواهد بود که ایران را از کمک به محور مقاومت منصرف کند و امکاناتی فراهم آورد تا اولویت قطعی اسرائیل که غیرفعال کردن محور مقاومت است محقق شود. دولت ترامپ همچنین بطور جدی در پی حل مشکلی است که غرب از طرف برنامه هسته ای ایران دارد. ماحصل این مواضع دولت ترامپ می تواند این باشد که او خواستار انجام مذاکراتی جامع بین ایران و آمریکا شود که تقریبا همه موضوعات فی مابین را پوشش دهد. آنها احتمالا استدلال خواهند کرد که مذاکره تنها روی یک موضوع یعنی برنامه هسته ایران نمی تواند به توافقی بادوام منجر شود.این در حالی است که هنوز مشخص نیست ایران چنین شرایطی را برای مذاکره بپذیرد.به نظر می رسد ایران در شرایط کنونی در حال تحلیل و ارزیابی سیاست های آینده ترامپ است.
