چرا مسئولیت اجتماعی شرکت ها مهم است؟

مسئولیت اجتماعی شرکت ها، یکی از مهم ترین حلقه های مفقوده بیشتر کسب و کارهای فعال در  کشور ما است .

موضوع رسالت اجتماعی شرکت ها و برند ها شاید در گذشته می‌توانست به صورت واژه بزرگ و دهان پرکن، برای برجسته کردن نام یک برند مطرح باشد، اما در حال حاضر با رشد عمومی جامعه، به عنوان یک ضرورت برای هر نوع فعالیت اقتصادی شناخته شده است. مسئولیت اجتماعی شرکت ها به عنوان یک رکن توسعه پایدار، امروز بیش از پیش با جامعه صنعت و اقتصاد ایران بیگانه است. هرچند هستند برندهایی که نسبت به این رسالت اجتماعی آگاه اند ولی، نمی‌توان این گل زیبا را نشانه بهاری دانست که در آن رعایت مسئولیت اجتماعی شرکت ها در کل جامعه همه گیر شده است.

وقتی با دید وسیع تر در مقیاس جهانی به شرکت های بزرگ نگاه می کنیم، می بینیم که حتی در آن سوی آب ها با بنای ضعیف تر اعتقادی و مذهبی (یا حتی مادی گرا) مفهوم مسئولیت اجتماعی شرکت ها کاملا جا افتاده است. بیشتر برند های مشهور دنیا و حتی برند هایی که چندان شناخته شده نیستند، کم یا زیاد و در توان خود جنبه هایی از مسئولیت اجتماعی شرکت ها را تحقق بخشیده اند.

جالب است بدانید غول کامپیوتری Google به صورت داوطلبانه ۵۰% برق مصرفی دیتا سنتر های خود را با هدف حفظ محیط زیست کاهش داده است. همین طور شرکت زیراکس (Xerox) در سال ۲۰۱۳ بیش از ۱.۳ میلیون دلار برای مشارکت مستقیم کارمندانش در امور عام المنفعه خرج کرد. شرکتی به نام تارگت (Target) یک شرکت خرده فروشی در آمریکاست که ۵ درصد سود خود را برای توسعه آموزش در دنیا اختصاص می دهد که این مبلغ در سال ۲۰۱۰ بیش از ۸۷۵ میلیون دلار بوده است. اما به راستی چرا ؟

علت توجه به مسئولیت اجتماعی شرکت ها در جوامع توسعه یافته

بررسی مزیت های توجه به مسئولیت اجتماعی شرکت ها برای یک برند از دو دیدگاه قابل بررسی است. یک شرکت به عنوان شهروند حقوقی جامعه، وقتی تنگناها و چالش‌های اجتماعی را پیش روی خود می‌بیند، نمی‌تواند نسبت به آن بی تفاوت باشد. به این دلیل که آن شرکت جزئی از این جامعه است و هر آسیبی در جامعه گریبان همه شهروندان را خواهد گرفت. تصور کنید شما تولید کننده لوازم التحریر در سطح یک شهر هستید. چه اتفاقی می افتد اگر تعداد زیادی از کودکان شهر به خاطر مشکلات معیشتی قادر به ادامه تحصیل نباشند؟

طبیعتاً این چالش اجتماعی موجودیت شما را نشانه گرفته و نمی توانید نسبت به آن منفعل باشید. این مثال اهمیت مسئولیت اجتماعی شرکت ها را از دید توسعه پایدار بیان می کند. توسعه پایدار به مفهوم توسعه‌ای است که عامل به وجود آورنده خود را نابود نکند و این نوع رفتار شرکت ها سبب فراگیر شدن چنین مفهومی در جامعه می شود.

پایبندی به مسئولیت اجتماعی، بهترین روش تبلیغات شرکت ها

از سوی دیگر همه شرکت ها نیاز دارند که توسط مردم شناخته شوند. سالانه هزینه هایی هنگفت برای تبلیغات از راه های مختلف تلویزیونی، مجازی و مطبوعات و… پرداخته می شود. اما چه تبلیغاتی می تواند بهتر از این باشد که مشتریان شما، شما را به خاطر خدماتی که برای رفع یک مشکل اجتماعی انجام داده اید، بشناسند؟ یا حتی چقدر برایشان جذاب است که می دانند به خاطر خرید از شما در یک کمپین اجتماعی شریک هستند؟

قطعا اگر دوست تان به شما یک برند تولید کننده کاغذ را معرفی کند که به ازای هر تعداد درختی که برای تامین مواد اولیه می برد، دو برابر آن نهال در طبیعت می کارد، مشتاق نمی‌شوید که دفعه بعد کاغذ مورد نیاز چاپگر خانگی تان را از این برند تهیه کنید؟ درست است. شما تنها نیستید بلکه همه انسان های روی کره زمین نسبت به این چنین حرکتی یک حس مثبت مشترک دارند. این حس مشترک آنها را به طور ناخودآگاه به سمت شرکت هایی می‌کشانند که به مسئولیت اجتماعی خودشان پایبندند. این مطلب یکی از بزرگترین دلایل شرکت های موفق برای سرمایه گذاری در امر مسئولیت اجتماعی شرکت‌ هاست.

فقدان مسئولیت اجتماعی شرکت ها در ایران

خیلی ناراحت کننده است وقتی می بینیم وضعیت معیشت مردم در نابسامان ترین حالت خود طی دهه های گذشته قرار دارد. در چنین حالتی فقدان مسئولیت پذیری شرکت ها بیشتر از هروقت دیگر به چشم می‌آید. مقایسه برندهای داخلی و خارجی در این مورد گویای شکاف عمیق بین نگاه ها است، این روزها همه توان دستگاه های نظارتی و تعزیراتی کشور صرف بررسی صحت وزن درج شده روی محصولات با وزن واقعی آنها یا کنترل استانداردهای ابتدایی مواد اولیه تولید محصولات غذایی می شود.

تقریبا همه شرکت‌های بزرگ دنیا خودشان را مقید می دانند که به صادقانه ترین شکل ممکن حقوق مشتریانشان را رعایت کنند. طنز تلخ این واقعیت آنجایی است که این شرکت های بزرگ نه به خاطر رعایت مسئولیت اجتماعی شرکت ها یشان بلکه به دلیل آگاهی از اهمیت مشتری مداری این کار را انجام می‌دهند. برندهای معتبر جهانی بدون نیاز هیچ اهرم فشاری، حقوق مشتریان را رعایت می‌کنند. آنها به درستی می‌دانند بقای مشتریانشان در گرو رعایت همین اصول ساده است. یقیناً این تفاوت باعث می شود مردم در بیشتر وقت ها به جای استفاده از کالاهای داخلی، به برندهای محبوب دنیا چراغ سبز نشان بدهند.

بحران مسئولیت اجتماعی شرکت ها

چیزی که در این شرایط بیشتر نمک روی زخم مردم می نشاند، این است که شهروندان حقوقی جامعه ما نه تنها به مسئولیت اجتماعی خودشان واقف نیستند بلکه، به خاطر منافع زود گذر، از هیچ رفتار سودجویانه ای دریغ نمی کنند. آش آنجایی بیشتر شور می شود که با بدتر شدن معیشت مردم، اینگونه رفتارها هم شدت بیشتری می‌یابد و نگاه غیر حرفه ای برخی برند های داخلی بیش از پیش روی زندگی مردم سایه می اندازد. این روزها اخبار بسیار زیادی از گوشه کنار کشور به گوش می رسد که حاکی از تخلف های عجیب و غریب این شهروندان ناخلف جامعه است! از ” کم فروشی بی سابقه شرکت های لبنیاتی ” تا ” احتکار واردکنندگان تلفن همراه ” به ما گوشزد می کند که از نظر فرهنگی با مفهوم مسئولیت اجتماعی شرکت ها، بیگانه هستیم.

اگر بخواهیم توسعه پایدار در کشور ایجاد شود و مردم با رضایت خاطر از محصولات تولید داخل استفاده کنند و در نهایت وضع تولید جامعه تغییر اساسی داشته باشد، لازم است از رعایت اولیه حقوق مشتری و جامعه به عنوان پیش نیاز شروع کنیم. در گام بعدی باید تلاش شود تا اهمیت مسئولیت اجتماعی شرکت ها و مزیت های آن به مدیران و فعالان اقتصاد تفهیم شود. اگر بتوانیم از همین نقطه شروع کنیم و این ماهی را از آب صید کنیم، چشیدن تازگی و طراوت پویایی اقتصاد و صنعت در آینده میان مدت و بلند مدت دور از ذهن نخواهد بود. به امید آن روز!

حمید رضا نوری