دانستنی آنلاین: با نزدیک شدن فصل گرما و مشاهده نشانههای جدی از کمبود آب در تالاب هامون استان سیستان و بلوچستان و مناطق حاشیهای آن، بار دیگر موضوع پرداخت حقآبه ایران از رود هیرمند مورد توجه قرار گرفته است.
به گزارش دانستنی آنلاین، ادامه جنجالها پیرامون ماجرای آب هیرمند و درخواست جمهوری اسلامی از گروه طالبان برای آزادسازی آن به سمت استان سیستان و بلوچستان، برخی خبرگزاری ها با انتشار تصاویر ماهوارهای گزارش کردند که آب رودخانه هیرمند از سوی مقامهای حکومت طالبان منحرف شده است.
به تازگی حسین دلیریان، سخنگوی سازمان فضایی ایران به رسانهها گفته است: تصاویر ماهوارهای نشان میدهد، حکومت افغانستان در برخی نقاط با انحراف مسیر آب و ایجاد بندهای متعدد، مانع رسیدن آب به ایران شده است.
بر اساس موارد مطرح که ناظر بر مستندات تاریخی، جغرافیایی و واقعیتهای موجود به آنها اشاره شد، به نظر چالشی جدی در حوزه تأمین حقآبه قانونی ایران از رود هیرمند پیش روی مسئولان ایران گشوده شده است و نیاز به ورود جدی و عملی مسئولان ارشد کشور به این موضوع کاملاً احساس میشود.
این در حالی است که در جریان سفر ابراهیم رئیسی به جنوب سیستان و بلوچستان او در سخنانی هشدارآمیز خطاب به مقامات افغانستانی گفته بود: «به حاکمان افغانستان عرض میکنم، این مطلب ما را عادی تلقی نکنند و بسیار جدی بگیرند؛ به مسئولان و حاکمان افغانستان اخطار میکنم که حق مردم استان سیستان و بلوچستان و منطقه سیستان را سریع بدهند».
رئیس دولت در ادامه اظهار کرده بود: «برخی به ما خبر میدهند که سد کجکی افغانستان آب چندانی ندارد یا مثلاً بخشی از این سد را لجن فرا گرفته است. افغانستان باید سریع اجازه دهد تا کارشناسان ما بررسی کنند، اگر کارشناسان ما تایید کردند در نبود آب بحثی نداریم، اما اگر آب وجود دارد، این حق مردم باید داده شود و ما به هیچ عنوان اجازه نمیدهیم حق مردم ضایع شود».
این اخطار رئیسی با تمسخر مقامهای طالبان همراه شد. تا جایی که جنرال مبین، سخنگوی پیشین پلیس طالبان در کابل، در ویدئویی که در فضای مجازی منتشر کرد خطاب به ابراهیم رئیسی گفت: «این بشکه آب را بگیر و حمله نکن. تهدید نکن، باز ما میترسیم.» طالبان در ۲۰ سال جنگ با دولتهای پیشین افغانستان از بشکههای زرد در حملههای مرگبار انفجاری استفاده میکردند.
این دبه ها( که در افغانستان به آن بشکه میگویند)، نماد حملات انتحاری طالبان است و این گروه به آن مباهات میکند. در ولایت مزار شریف این دبه زرد رنگ و موتورسیکلتهای انتحاری را در موزهای در معرض نمایش گذاشتهاند که در تصویر زیر نمایی از آن را میبینید!
مرداد ماه سال گذشته بود که علی اکبر محرابیان، وزیر نیرو به رسانهها گفت: «متاسفانه طی دو سال آب به سمت گودزره رفته که در واقع منجر به هدر رفت گشته و این موضوع باعث شده ما از حقابه قانونی خودمان محروم شویم و مردم ایالات زرنج افغانستان نیز از سهم خودشان محروم شوند. در سفر اخیر مذاکرات فراوانی داشتیم و اعلام کردیم که این سازه الحاقی مانع دریافت حقابه ما از هیرمند شده است. این موضوع را وزیر نیرو و عالیترین مقام افغان پذیرفتند؛ یعنی بنا بر این شد که یک قطره آب هم به سمت گودزره نرود؛ یعنی در سیلاب بارشها و رها سازیهای آینده حقابه رسمی ایران دریافت و در چارچوب دیپلماسی آب عمل شود».
به رغم مذاکرات جدی ایران با طرف افغانستانی در سال گذشته پیرامون ضرورت امتناع از انحراف آب هیرمند به سمت شوره زار گودزره و پرداخت حقابه قانونی ایران، بررسیها نشان میدهد، نه در سال گذشته و نه در سال جدید مقامات افغانستانی به تعهدات تاریخی و مذاکرات دو طرفه خود عمل نکرده و نمیکنند!
اکنون نیز پس از هشدار رئیس دولت ایران مبنی بر ضرورت پرداخت حقابه قانونی ایران از رود هیرمند، دفتر سخنگوی دولت طالبان با صدور بیانیهای تند و خارج از عرف به اظهارات مقامات ایرانی واکنش نشان داده و در این باره ضمن پذیرش تعهدات تاریخی قانون تأکید کرده است به دلیل خشکسالی و کمبود آب عملاً قادر به پرداخت حقابه ایران نیست.
یادداشت گستاخانه طالبان: در اصفهان نماز می خوانیم!
بعد از اخطار رئیسی درباره حقآبه هیرمند، یک کانال تلگرامی هوادار طالبان نوشت؛ «در اصفهان نمازجمعه خواهیم خواند»
مجتبی ذوالنوری، عضو کمیسیون امنیت ملی با اشاره به واکنشهای طالبان درباره حقآبه ایران گفت: قطعاً به نفع خود افغانستانیها است که این حقابه ایران را به درستی تأمین کنند؛ چراکه اگر قرار باشد قراردادهای بینالمللی و توافقاتی که بین ۲ کشور که در گذشته وجود داشته نادیده گرفته شوند و اعتباری نداشته باشند، آنها نیز بازنده خواهند بود.
قربانعلی صلواتیان هم در این خصوص در توییتر خود نوشت: طالبان همان طالبی است که بود و اساسا چون پشتون محور است در اساس فرهنگی و تاریخی خود با ما دشمن است و هنوز خود را وارث محمود افغان و حاکمان ایران را شاه سلطان حسین صفوی و اصفهان را آماده برتخت نشستن میدانند(سخنان ملاعمر)سیاست ایران در رابطه با طالبان نیازمندبازنگری کامل است.
یک پیشنهاد عجیب !
جلیل محبی، دبیر پیشین ستاد امر به معروف و نهی از منکر پیشنهاد داد برای مقابله با طالبان لشکری از افغانستانیهای مقیم ایران تشکیل شود.
به گزارش دانستنی آنلاین،او در کانال تلگرامی خود نوشت: بهترین راهکار برای مقابله با طالبان ایجاد لشکری از هموطنان افغانستانی در نیروهای مسلح ما است. افغانستانی های مقیم ایران هموطن ما هستند و در جنگ با داعش هم رشادت بسیار نشان دادند.
او افزود: طالبان که جرات و توان مقابله با نیروهای مسلح ما ندارد. اما لازم است حدود خود را بداند. هم وطنان افغانستانی انگیزه زیادی هم برای مقابله با طالبان دارند. این خود میتواند مقدمه خوبی برای بازگشت سرزمین ها به یکدیگر باشد.
از سوی دیگر جلیل رحیمی جهان آبادی عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس با انتشار یک عکس معنادار در صفحه اجتماعی خود نوشت: ادبیات و رفتار گروهک طالبان قابل پیش بینی بود تحجر، حماقت و بی توجهی به قوانین بین المللی در ذات این تربیت یافتگان سرویسهای امنیتی غرب است؛ نه ما اشرف غنی هستیم و نه نیروهای ما سربازان فراری امریکا؛ به طالبان هشدار میدهیم در قبال ملت ایران دچار اشتباه نشوند و صبر ما را آزمایش نکنند.
واکنش کاربران در شبکه های اجتماعی
بالا گرفتن سطح تنش میان جمهوری اسلامی و طالبان بر سر حقآبه هیرمند، واکنش های متعددی کاربران ایرانی و افغانستانی به همراه داشت.
در این میان کاربران افغانستانی تهدید رئیسی را به تمسخر گرفتند و کاربران ایرانی نیز از آنچه ناتوانی و ضعف دولت برای مقابله با طالبان خواندهاند، انتقاد میکردند.
یک کاربر در افغانستان در این خصوص نوشته اگر مردم ایران آب میخواهند دعا کنند باران زیاد ببارد تا افغانستان پس از تامین آب مورد نیاز خود، بتواند آب اضافی در سدها را به سمت ایران رها کند.
کاربر افغانستانی دیگر ایران را تهدید کرده که با زبان گفتگو با طالبان سخن بگوید. یک کاربر هم نوشته ایران در زمستان برق هرات را قطع میکند افغانستان هم حق دارد آب را بر روی ایران ببندد.
این در حالیست که برخی از کاربران ایرانی مسئله را از بعد حقوقی بررسی کرده و میگویند آزاد کردن آب هیرمند به سمت ایران یک مسئله حقوقی است و طالبان باید به این تعهد خود عمل کند.
رضا نصری، حقوقدان بینالمللی در این خصوص در حساب توییتری خود به بیانیه طالبان واکنش نشان داده و مینویسد: «اعلامیه ریاست الوزراء امارت اسلامی افغانستان میگوید جانب ایرانی باید «حقایق» کمبود آب را «درک» کند. خیر! جانب ایرانی باید «ادعای» کمبود آب را «احراز» کند.»
برخی دیگر از کاربران هم به ماجرای حمایت جمهوری اسلامی از طالبان در ابتدای حضور این گروه در قدرت پرداخته و با کنایه از مقامات کشور خواستهاند حق مردم ایران را از «جنبش اصیل منطقه» بگیرند. کنایهای به برخی مقامات که از این عبارت برای توصیف طالبان در ابتدای حضور شان در راس قدرت در افغانستان بسیار از سوی آنان استفاده میشد.
تالاب بینالمللی هامون با ۵۶۰ هزار هکتار وسعت و ظرفیت آبی هشت تا ۱۰ میلیارد متر مکعب، طی دو دهه اخیر به دلیل خشکسالی و قطع جریان رود مرزی هیرمند به ایران در حال نابودی است. منبع اصلی تامین آب دریاچه هامون آب رودخانه هیرمند است که از افغانستان سرچشمه میگیرد و در سال های اخیر به دلیل عدم قطع حقآبه ایران از سوی دولت اشرف غنی و پس از آن حکومت طالبان، این دریاچه با خطر نابودی کامل مواجه است.
حال باید دید این تنش در روابط دو طرف تا کی و تا چه سطحی ادامه خواهد داشت و بستر هامون تا چه زمان مجبور به تحمل عطش خواهد بود و آیا دستگاه دیپلماسی جمهوری اسلامی قادر خواهد بود گامی مثبت در جهت احقاق حقآبه ایران بردارد؟
