«دانستنی آنلاین»-احسان انصاری: رافائل گروسی مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی روز چهارشنبه هفته جاری به تهران سفر خواهد کرد تا با مقامات جمهوری اسلامی دیدار و گفت وگو کند. سفری که در شرایط کنونی یک سفر کلیدی و استراتژیک به شمار می رود.در شرایط کنونی ترامپ دوباره در آمریکا به قدرت رسیده و از سوی دیگر درگیری های بین ایران و اسرائیل فروکش کرده و به نظر می رسد درگیری مستقیم حداقل در کوتاه مدت دیگر در دستور کار طرفین نیست.به همین دلیل سفر گروسی به تهران از ابعاد مختلف حائز اهمیت است.
ایران در شرایطی که ترامپ دوباره به قدرت رسیده احتمالأ تلاش خواهد کرد به کشورهای اروپایی نزدیک تر شود. این در حالی است که حمایت های روسیه و چین نیز هر چند در برخی مسائل واقعی نیست و بیشتر جنبه تبلیغاتی دارد اما می تواند در مواجهه ایران با ترامپ موثر باشد.
در چنین شرایطی کاظم غریب آبادی، معاون حقوقی و بینالمللی وزارت امور خارجه کشورمان در خصوص سفر مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی به ایران در حساب رسمی خود در برنامه ایکس نوشت:« آقای گروسی با رئیس محترم جمهور، وزیر امور خارجه و رئیس سازمان انرژی اتمی دیدار خواهد کرد.
غریب آبادی تصریح کرد: بنای ایران بر تداوم همکاری با آژانس در چارچوب تعهدات پادمانی خود است، مگر اینکه برخی کشورها با انگیزههای سیاسی به دنبال آسیب زدن به تلاشهای مدیرکل و روابط رو به جلو ایران و آژانس باشند».
مدیرکل آژانس نیز در خصوص سفر به تهران گفت: ضروری است که ما در اجرای بیانیه مشترک توافق شده با ایران در مارس ۲۰۲۳ پیشرفت اساسی داشته باشیم. سفر من به تهران در این زمینه بسیار مهم خواهد بود.
با پیروزی مسعود پزشکیان در انتخابات ریاست جمهوری ایران، گروسی اعلام کرده بود که آمادگی سفر به ایران و دیدار با پزشکیان را دارد. وی در سخنرانی آغاز نشست سالانه آژانس گفت: من مشتاقانه منتظر ارتباط با رئیسجمهور ایران به منظور ارائه اطمینان خاطر به جامعه بینالمللی در مورد صلحآمیز بودن برنامه هستهای ایران هستم.
آژانس بین المللی انرژی اتمی میگوید که تهران در اجرای تعهدات خود در آن توافق شکست خورد و تهران را به عدم همکاری با آژانس بخصوص در زمینه عدم صدور روادید برای چندین بازرس آژانس بینالمللی انرژی اتمی متهم میکند.
در حالی آژانس سعی دارد توافق مارس ۲۰۲۳ را جزو وظایف پادمانی ایران قرار دهد و نام سند توافقی بر آن بگذارد که ایران آنرا صرفا یک تفاهم اعتمادساز میداند.
هرچند بعد از برگزاری انتخابات ریاست جمهوری در ایران اعضای دولت تغییر کردهاند اما محمد اسلامی، رئیس سازمان انرژی هستهای که در دولت ابراهیم رئیسی، رئیس جمهوری پیشین به این سمت منصوب شده بود همچنان در این جایگاه حضور دارد. اسلامی در سالهای اخیر گفتگوهای مختلفی را با رافائل گروسی در ایران و اتریش با مدیر کل آژانس بینالمللی انرژی اتمی انجام داده اما در نهایت دیوار اختلافات میان دو طرف بلندتر شده است.
مقامهای ایران مدعی هستند که قصدی برای ساخت سلاح اتمی ندارند و همکاریهای لازم را برای پاسخ به پرسشهای آژانس انجام دادهاند. با این حال در هفتههای اخیر و همزمان با شدتگیری تنشها میان اسرائیل و ایران، صداهای بیشتری در داخل کشور از لزوم حرکت به سمت ساخت سلاح هستهای شنیده میشود. با این حال مقامهای رسمی حکومت همچنان مدعی هستند که بر مبنای فتوای مقام معظم رهبری ساخت و استفاده از سلاح اتمی را حرام میدانند و قصدی هم برای حرکت به این سمت ندارند.
دونالد ترامپ تا چند ماه دیگر و از ابتدای سال آینده میلادی به قدرت خواهد رسید و بار دیگر به کاخ سفید باز میگردد. ترامپ پیشتر در سال ۲۰۱۸ ایالات متحده را از توافق هستهای موسوم به برجام خارج کرد و تحریمهای گستردهای را علیه ایران وضع کرد. بعد از آن برنامه هستهای ایران با سرعت زیاد پیشرفت کرده و حالا نگرانیها از احتمال دستیابی ایران به سلاح هستهای افزایش یافته است.
رئیس جمهوری منتخب آمریکا در جریان تبلیغات انتخاباتی خود بار دیگر از تمایلش برای توافق با ایران پرده برداشته و بارها تکرار کرده بود که مایل است با ایران گفتگو کند هرچند به تهران اجازه نخواهد داد به سلاح هستهای دست یابد.
از زمان قطعی شدن پیروزی ترامپ، واکنشها در ایران نسبت به این مسئله قدری محتاطانه بوده و مقامهای دولتی و نظامی دیگر از ادبیات رایج خود علیه ترامپ را تکرار نکردهاند. مشخص نیست آیا ترامپ پس از بازگشت به کاخ سفید همچنان به وعده خود برای گفتگو و توافق با ایران پایبند خواهد بود یا خیر.
بر اساس بیانیه آژانس بینالمللی انرژی اتمی، گروسی در این سفر قرار است درباره نحوه پیشبرد بیانیه مشترک ۴ مارس با مقامهای ارشد ایران رایزنی کند. بیانیه مشترک ۴ مارس، توافقی بود که اسفند ۱۴۰۱ میان ایران و آژانس بینالمللی انرژی اتمی با هدف حلوفصل تمامی مسائل باقیمانده صورت گرفت.
بر اساس این توافق، جمهوری اسلامی ایران به طور داوطلبانه با فعالیتهای راستی آزمایی و نظارت بیشتر بازرسان آژانس، در چارچوب قانون راهبردی مجلس (قانون اقدام راهبردی برای لغو تحریم ها و صیانت از منافع ملت ایران) موافقت کرد. در پی آن، جلسات متعددی در سطح کارشناسی برگزار و چندین موضوع فنی بین ایران و آژانس حل و فصل شد.
جمهوری اسلامی ایران همواره تاکید کرده است که همکاری خود را با آژانس در چارچوب موافقتنامه جامع پادمان ادامه داده و مسائل باقیمانده پادمانی نیز با رویکرد حرفهای و بدون جانبداری آژانس قابل حل است.
