در این نوشتار آخرین وضعیت تجرد دختران در حال حاضر و دلیل تجرد دهه شصتیها و افزایش نرخ ازدواج دهه هفتادیها مورد بررسی قرار می گیرد. در این بررسی آمار مربوط به دختران جوان و میزان ازدواج و طلاق و آمار تجرد قطعی دختران توسط صاحب نظران و مسئولان ذی ربط اعلام گردیده است.
دلیل تجرد دهه شصتیها
معاونت زنان و امور خانواده رئیس جمهور در گزارشی اعلام کرد که «تغییر و تحولات اقتصادی و اجتماعی که در نیم قرن اخیر در ایران صورت گرفته باعث تغییر در الگوی زناشویی در میان دختران جوان شده است؛ از جمله این تغییرات میتوان به تأخیر در سن ازدواج و بالا رفتن آمار طلاق در میان آنان اشاره کرد، به طوری که در سرشماری ۱۳۶۵ تا ۱۳۹۰ یک کاهش ۱۰.۵ درصدی در نسبت زنان دارای همسر دیده میشود؛ این درحالیست که شهلا کاظمی پور با بیان آن که نرخ ازدواج در کشور تغییر نکرده است، در این خصوص معتقد است: نرخ ازدواج در دختران ۱۵ تا ۱۹ سال کشور در حال افزایش است، هرچند آمار تجرد قطعی نیز در حال افزایش است اما معتقدم این افزایش درخصوص تجرد قطعی دوام نخواهد داشت.
این جامعهشناس در ادامه با اشاره به مسأله «مضیقه ازدواج» گفت: سالها آمار تجرد قطعی برای زنان ۲ درصد و برای مردان ۱.۸ درصد بود اما پس از انقلاب اسلامی و بعد از افزایش موالید در دهه ۶۰ با توجه به آن که به لحاظ فرهنگی دختران باید با دهه قبلی خود ازدواج کنند و با توجه به آن که تعداد پسران دهه ۵۰ بسیار کمتر از دختران دهه ۶۰ بود، برای این گروه مضیقه ازدواج به وجود آمد و مسأله تجرد دختران دهه ۶۰ از اواخر دهه ۸۰ خود را نشان داد.
افزایش نرخ ازدواج دهه هفتادیها
کاظمی پور ادامه داد: در حال حاضر ۸۱ هزار نفر مرد ۴۵ سال مجرد در کشور داریم این در حالی است که نرخ زنان بالای ۴۰ سال مجرد ۴۲۶ هزار نفر است یعنی آمار تجرد قطعی مردان حدود یک پنجم تجرد قطعی زنان است.
وی تصریح کرد: در دهه ۷۰ با کاهش باروری مواجه شدیم بدین ترتیب دختران دهه ۷۰ کمتر از پسران دهه ۶۰ هستند و این مسأله باعث افزایش نرخ ازدواج در میان دختران دهه ۷۰ شده است؛ به طوری که در حال حاضر با افزایش نرخ ازدواج در دختران میان ۱۵ تا ۱۹ ساله کشور مواجه هستیم و همین مسأله باعث میشود که نرخ تجرد قطعی در آینده کاهش یابد.
این جامعهشناس با بیان این که هنوز هم جامعه سنتی هستیم و خیلی مدرن نشدهایم، گفت: هنوز هم خانوادهها معتقدند که دخترانشان باید در سن خاصی ازدواج کنند و اگر این ازدواج صورت نگیرد نگرانی ایجاد میشود که البته در این میان با انگزنیها و برچسبزدنها بر دختران مجرد که دارای تجرد قطعی هستند، بسیار مخالف هستم.
افزایش احساس «تنهایی» در میان دختران از ۳۵ سالگی به بعد
کاظمی پور در ادامه به ازدواج دختران تأکید کرد و گفت: ممکن است دختران تا سن ۳۵ سالگی به علت وجود خانواده احساس تنهایی نکنند اما در یک سنی افراد به شدت احساس تنهایی خواهند کرد و این آسیبپذیری برای زنان بیشتر از مردان خواهد بود که حتی در غرب نیز به این نتیجه رسیدهاند.
وی در ادامه با اشاره به پدیده ازدواج سپید نیز گفت: در حال حاضر هیچ آماری مبنی بر ازدواج سپید در کشور وجود ندارد؛ حتی پروژههای تحقیقاتی در این زمینه با مشکلات بسیاری مواجه هستند اما با این حال شاهد افزایش آمار ازدواج سپید در کشور هستیم که یکی از دلایل آن افزایش آمار تجرد قطعی زنان است؛ اما معتقدم این آمار کاهش خواهد یافت زیرا نرخ ازدواج در دهه هفتادیها رشد یافته است.
درحالی که شهلا کاظمی پور از افزایش آمار ازدواج سپید به علت افزایش تجرد قطعی در زنان خبر میدهد؛ براساس مجموعه مستندات، اطلاعات و گزارشهای معاونت زنان و امور خانواده رئیس جمهور، در کشور مشکلات عدیدهای پیش روی زنان و دختران جوان بوده و مهمترین مشکلات کشور از نظر دختران جوان، بیکاری، تورم، فقر و مشکلات اقتصادی، اعتیاد و عدم تحقق عدالت اجتماعی است؛ این درحالیست که در طول سالیان اخیر دامنه آسیبهای ناشی از مصرف مواد مخدر با وسعت بیشتری در میان جمعیت زنان کشور بویژه دختران جوان گسترش یافته است بطوری که بر اساس آمار نیروی انتظامی، تعداد و میزان دختران معتاد از سال ۸۵ تا سال ۹۱ کاهش یافته است اما از سال ۹۱ به بعد، با روندی سینوسی افزایش پیدا کرده است.
افزایش گرایش دختران جوان به مصرف دخانیات
دختران در فضای مجازی آسیبپذیر تر از پسران هستند
چلک، رئیس انجمن مددکاری اجتماعی ایران نیز در این خصوص معتقد است: در حال حاضر در زمینه برخی از آسیبهای اجتماعی همچون گرایش دختران جوان به مصرف سیگار و دخانیات، آمارها رو به رشد است. به طوری که ۱۰ درصد از جمعیت مصرفکنندگان مستمر موادمخدر در کشور را زنان تشکیل میدهند که عمدتاً در سنین جوانی قرار دارند.
همچنین با توجه به افزایش استفاده از اینترنت و رشد فضای مجازی در کشور، چلک گفت: به دلیل ضعف سواد رسانهای و فضای مجازی در کشور، آسیبپذیری دختران بیش از پسران است؛ به طور کلی دختران جوان در مقابل آسیبهای اجتماعی آسیبپذیرتر از سایرین هستند حال آن که جامعه نسبت به پذیرش زنان و دختران آسیب دیده مقاومت بیشتری دارند.
درحالی که چلک از بهبود مؤلفههای آموزش، اشتغال، دسترسی به خدمات بهداشت و درمان، دسترسی به تکنولوژی و… زنان در سال های اخیر میگوید، بر اساس مستندات، اطلاعات و گزارشهای معاونت زنان و امور خانواده رئیس جمهور؛ امروزه، دختران به عنوان بخش عمدهای از جمعیت دانشجویی کشور شناخته میشوند و آموزش عالی نقش مهمی در توسعه توانمندی و مهارتهای آنان داشته است، به طوری که در سال ۹۲ ، ۵۶ درصد از دانشجویان دانشگاههای دولتی را زنان تشکیل دادند. ( تعداد دختران نسبت به کل دانشجویان در مقطع کاردانی، ۳۵ درصد، کارشناسی ۶۰ درصد، کارشناسی ارشد ۵۰ درصد و در مقطع دکترای حرفهای بیش از ۵۹ درصد است.)
اما بر اساس همین مجموعه مستندات، هنوز کمتر از ۵۰ درصد دختران روستایی در مقطع متوسطه ترک تحصیل میکنند؛ به طوری که میزان پوشش تحصیلی دختران ساکن در نقاط روستایی در مقطع متوسطه ۵۲.۱ درصد و پایینتر از میزان پوشش تحصیلی دختران ساکن در نقاط شهری در همان مقطع (میزان پوشش تحصیلی دختران شهری ۸۶ درصد) است، اگرچه در سالهای اخیر افزایش اندکی در میزان باسوادی دختران و زنان ملاحظه میشود.
با این حال باید بدانیم درحال حاضر«دسترسی برابر به فرصتها»، چالش جدی دختران جوان کشور است و باید مسئولان،سیاست گذاران و تصمیم گیرندگان بیش از پیش به این چالشها توجه کنند.
منبع: ایسنا
گردآوریشده توسط پایگاه دانستنی آنلاین
