سعیده صالح غفاری رییس انجمن خیریه اوتیسم ایران در گفت وگو با «رسانه مسئولیت اجتماعی»:
پانزده شهریورما روز جهانی نیکوکاری و خیریه ها نام گذاری شده است.روزی که می تواند نشان دهنده اهمیت خیریه ها و کارکرد آنها در جوامع مختلف شود. این در حالی است که خیریه ها به صورت مستقیم با مسئولیت اجتماعی در ارتباط هستند و هرچه مسئولیت اجتماعی در یک جامعه بیشتر باشد به همان میزان کارکرد خیریه ها افزایش پیدا می کند. به همین دلیل و برای تحلیل و بررسی این موضوع«رسانه مسئولیت اجتماعی» با سعیده صالح غفاری رییس انجمن خیریه اوتیسم گفت وگو کرده که در ادامه ماحصل این گفت وگو را می خوانید.
*در سال های اخیر«مسئولیت اجتماعی» فردی و نهادی به چه میزان به کمک خیریه ها آمده است؟
سخن گفتن درباره مسئولیت اجتماعی در حرف کار ساده ای است. با این وجود اینکه سازمان های دولتی و بخش خصوصی به چه میزان در عمل مسئولیت اجتماعی خود را نسبت به خیریه ها نشان می دهند جای تأمل و تردید دارد.سازمان های خصوص و بخش دولتی باید در راستای مسئولیت اجتماعی که برعهده دارند خیریه ها را حمایت کنند که امر پسندیده است و برای ارتقای کار خیریه ها لازم است.کمم به خیریه ها و به صورت کلی کار خیر انجام دادن یکی از آموزه های اصلی دینی و مذهبی است. این در حالی است که این مقوله در فرهنگ ایرانی نیز جایگاه رفیعی دارد.در شرایط کنونی نیز جامعه جهانی با محدودیت های ناشی از کرونا مواجه شده که بسیاری از مناسبات اجتماعی و اقتصادی را تغییر داده است. در چنین شرایطی مسئولیت اجتماعی یکی از مسائلی است که می تواند راهگشا باشد و با تقویت مسئولیت اجتماعی و فراگیر کردن کار خیر می توان به اقشار آسیب پذیر جامعه کمک کرد.واقعیت این است که اگر مسئولیت اجتماعی نسبت به خیریه ها وجود نداشته باشد خیریه ها محکوم به فنا هستند.انجمن های خیریه و تشکل های مردم نهاد همواره توسط نهادهای مدنی حمایت شده اند.اگر این امر محقق شود خیریه ها می توانند به نیازمندان جامعه مانند بیماران،کودکان کار،بیماران اوتیسم و… کمک کند.به همین دلیل تقاضای ما این است که دولت نیز در این زمینه به کمک بخش خصوصی بیاید و هردو از انجمن خیریه ها حکایت کنند تا خیریه ها بتوانند با توانایی و قدرت بیشتری به نیازمندان جامعه کمک کنند.
*آیا دولت در این زمینه اقدامات موثری انجام داده است؟
سه ضلع یک مثلث خیریه ها را حمایت می کنند که شامل دولت،بخش خصوصی و تشکل های مردم نهاد و نهادهای مدنی هستند.به صورت طبیعی هر کدام از این سه ضلع اگر نتوان وظیفه خود را در این زمینه انجام بدهد جامعه هدف منتفع نخواهد شد.سازمان های دولتی و غیر دولتی به عنوان عوامل اثرگذار در امور فرهنگی، اقتصادی، اجتماعی و سیاسی جامعه، نقش بسیار ارزنده ای دارند. آنها در توانمند سازی و فرهنگ سازی در جامعه و شناختن و ریشه یابی مسائل اجتماعی و ارائه راه حلهای علمی برای رفع کاستی ها، می توانند با تقویت خودباوری و بکارگیری توان بالقوه و نیروی کارآمد قشر عظیمی از مردم، مانع هدر رفتن استعدادها شوند. تشکلهای غیر دولتی فرصت مناسبی برای حضور افراد جامعه به آنها می دهند تا با انجام کارهای داوطلبانه، به رشد فکری و بالا بردن توانایی های خود بپردازند که اثرات مثبت آن در عرصه خانواده و جامعه، انکار ناشدنی است. همچنین این سازمان ها با جلب اعتماد و کمک های مردمی، در ابعاد ملی و بین المللی برای رفع گرفتاری های اجتماعی، می توانند عرصهی مناسبی برای سازمان ها ایجاد نمایند. همه این مسائل نیز در ذیل مفهوم مسئولیت اجتماعی قرار می گیرد. بدون تردید منفعت اجتماعی، ثمره شیرین فرایند مسؤولیت اجتماعی است چون نتیجه؛ موجب رفاه اجتماعی می گردد که همه آحاد جامعه را در بر میگیرد بطوریکه می توان آن را به عنوان یک مکانیسم برد – برد در عملکرد سازمان تصور نمود. هرچه مسؤولیت اجتماعی با بهترین روش انجام شود به همان اندازه، موجب ایجاد انگیزه و افزایش کارایی و اثربخشی در خیریه ها شده و در نتیجه بهرهوری بالاتر و نفع بیشتر عاید خیریه ها میگردد.
*برای پررنگ تر شدن نقش مسئولیت اجتماعی در خیریه ها چه باید کرد؟
در کشورهای توسعه یافته، مؤسسات بازرگانی و شرکتهای تجاری خود را ملزم به مشارکت در امور اجتماعی میدانند، به این دلیل که شرکتهای بزرگ با تأسیس بنیادها و سازمانهای خیریه به این الزام پاسخ داده و آن را بخشی از تعهد و وظیفه خود تلقی میکنند. شرکتهای کوچکتر نیز از راههایی چون کمکهای خیریه و کمکهای اهدایی به سازمانهایی چون صلیب سرخ، هلال احمر، دانشگاهها، بهبود شرایط کاری و رعایت حقوق مصرف کننده و توجه به توسعه پایدار به این الزام پاسخ دادهاند. خیریه ها در اینگونه کشورها پذیرفتهاند که همه جا معادله هزینه – فایده به صورت مستقیم برقرار نیست و احساس تعهد به جامعهای که در آن فعالیت و زیست میکنند، بخشی از وظایف و نقش شرکت در پیشبرد اهداف آن تلقی میشود، از این رو بایستی در راستای ارزشهای جامعه و سیاستهای بهبود کیفیت زندگی شهروندان حرکت نموده و به عنوان یک نهاد پاسخگو در عرصه اجتماعی وارد شوند. مسئولیت اجتماعی به تنهایی به معنی بیتفاوت نبودن نسبت به مسائل و مشکلات پیرامون جامعه، کشور و جهان است. بهسادگی میشود فهمید که اساس مسئولیت اجتماعی بر پایه اخلاق است. مثل زمانی که فرد یا گروهی نسبت به جمعآوری زبالههای رها شده در طبیعت احساس مسئولیت میکند. فرهنگ ما دغدغه داشتن یک اجتماع سالم و اخلاقی را ستایش میکند. کافیست به سخنرانیها، موعظهها و نوشتههای بزرگان گذشته دور و نزدیک دقیقتر نگاه کنیم. این ستایش به میزان زیادی افراد و سازمانها را ترغیب میکند نسبت به احساس مسئولیت خود دست به اقدام تاثیرگذاری بزنند.به همین دلیل اگر قرار است اخلاق در جامعه پررنگ تر از گذشته شود باید رابطه مسئولیت اجتماعی و خیریه ها تقویت شود.
