وکالت بلاعزل و محاسن و معایب آن چیست؟

وکالت بلاعزل عقدی است جایز یعنی عقدی است که با مرگ هر یک از طرفین یا استعفای وکیل یا عزل وکیل توسط موکل و یا با جنون وکیل و یا موکل پایان می‌یابد.

وکالت قرار دادی است که براساس آن فردی که اصطلاحا وکیل گفته می شود، انجام کاری را برعهده فرد دیگری که اصطلاحا وکیل نامیده می شود، می گذارد. برای مثال اگر کسی به دیگری وکالت دهد که اتومبیلی برای او خریداری کند به کسی که وکالت می‌دهد موکل و به کسی که عمل خرید اتومبیل را باید انجام دهد وکیل می‌گویند.

وکالت بلاعزل چیست؟

در یک تقسیم بندی وکالت را به دو نوع تقسیم کرده اند که عبارتند از وکالت ساده و وکالت بلاعزل. در وکالت ساده ، موکل هر وقت که بخواهد می‌تواند وکیل خود را عزل و حق وکالت او را فسخ کند.چنان که در ماده ۶۷۹ قانون مدنی آمده است؛ موکل می‌تواند هر وقت بخواهد وکیل را عزل کند. مگر اینکه عدم‌ عزل وکیل در ضمن عقد شرط شده باشد. این نوع از وکالت را وکالت بلاعزل می گویند. در این نوع از وکالت، موکل دیگر حق عزل وکیل و فسخ وکالت را ندارد. آن عقدی که معمولا این روزها زیاد در دفترخانه‌ها برای خرید و فروش ملک و ماشین نوشته می‌شود، وکالت بلاعزل است.

وکالت بلاعزل چگونه باطل می شود؟

در صورتی که قرارداد وکالت به شکل ساده باشد، در دو حالت قرارداد وکالت باطل می شود. یا وکیل توسط موکل عزل شود و یا وکیل استعفا دهد که در هردو صورت قرارداد وکالت قابل فسخ است. یعنی چون قرار‌داد وکالت، قرار‌دادی است جایز، طبق ماده ۶۷۹ قانون مدنی، موکل می‌تواند هر وقت بخواهد وکیلش را عزل و برکنار کند. از طرفی دیگر، وکیل نیز حق دارد هر زمان ‌که خواست از سمت وکالت استعفا دهد.

عوامل دیگری که باعث فسخ عقد وکالت از هر نوعی که باشد، می‌شوند، عبارتند از: فوت وکیل یا موکل، جنون وکیل یا موکل، سفاهت وکیل یا موکل، از بین رفتن مورد یا موضوع وکالت، انجام عملی منافی با وکالت توسط موکل و پایان مدت وکالت.

موکل می‌تواند مورد وکالت را انجام دهد؟

برای افرادی که وکالت می دهند این سؤال پیش می‌آید آیا موکل می‌تواند خودش عمل یا کاری را که به وکیل واگذار کرده است، انجام دهد یا این که این حق فقط منحصر به وکیل است؟ در پاسخ باید گفت که بلاعزل بودن وکیل مانع از انجام عمل مورد وکالت توسط موکل نمی باشد. وکالت‌نامه چه ساده باشد و چه بلاعزل، موکل خودش می‌تواند عمل وکالت را انجام دهد، یعنی این حق فقط منحصر به وکیل نیست.

اما یادآوری این نکته لازم است که اگر فروشنده مالی را به دیگری بفروشد و در ضمن عقد خرید و فروش، خریدار را برای انتقال رسمی مال مورد معامله وکیل بلاعزل خود قرار دهد و پس از این معامله، اقدام به انتقال آن مال به شخص ثالثی کند، این عمل او (موکل) جرم و فروش مال غیرمحسوب می‌شود. به همین دلیل هنگامی که می‌گوییم انجام مورد وکالت به وسیله شخص موکل بدون اشکال است به موضوعاتی مربوط می‌شود که با حقوق وکیل در تعارض نباشد.

تبعات وکالت بلاعزل

همان طور که قبلا گفته شد وکالت بلاعزل با فوت یا جنون طرفین فسخ می‌شود. پس اگر قبل از به نام کردن مال فروشنده فوت کند یا به جنون مبتلا شود، در این حالت خریدار دیگر مالی را که خریده است نمی‌تواند به نام خود سند بزند و باید وراث متوفی برای انتقال و امضای سند رسمی اقدام کنند که این فرایند مسلما وقت گیر و دارای مشکلات خواهد بود. پس در این موارد، حتما نسبت به انتقال رسمی مال مورد نظر در سریع‌ترین زمان ممکن اقدام کنید.

این نوع وکالت تبعات دیگری دارد که  متوجه موکل است زیرا ممکن است با امضای یک وکالت‌نامه رسمی بلاعزل ناخواسته تمام دارایی و اموال خود را از دست بدهد. پس باید در دادن وکالت بلاعزل به فرد یا افراد دقت لازم را داشته باشید، چرا که بعضی از افراد از طریق همین وکالت اقدام به کلاهبرداری می‌کنند.

یادتان باشد وکالت بلاعزل در امور جزئی داده شود، نه کلی. همچنین در وکالت بلاعزل مورد وکالت توسط طرفین با دقت مطالعه و ملاحظه شود. در ضمن همان موردی که طرفین مدنظر دارند به‌طور دقیق در وکالت‌نامه نوشته شده باشد.

نکاتی در مورد تنظیم وکالت نامه

۱- همان گونه که می دانید برای نوشتن وکالت‌ نامه قانونی باید به دفاتر اسناد رسمی مراجعه کرد.

۲ – هنگام نوشتن عقدنامه ازدواج هم وکالت‌هایی از طرف عروس و داماد به یکدیگر داده می‌شود که مسلما این وکالت‌‌ ها در دفاتر ازدواج و طلاق ثبت می‌شود؛ مثل وکالت بلاعزلی که توسط داماد به عروس برای طلاق داده می‌شود.

۳ – برای نوشتن وکالت‌ نامه وجود کارت ملی و شناسنامه وکیل و موکل و کپی آنها ضروری است. البته اگر قرار است برای خرید و فروش خودرو یا ملکی وکالت داده شودباید اسناد و مدارکی را که نشان‌دهنده مالکیت موکل است، به دفترخانه‌ها ارائه شود.