دانستنی آنلاین: گاهی سخت‌ترین آزمون‌های یک جامعه، نه در روزهای آرامش، بلکه دقیقاً در لحظاتی رقم می‌خورند که سنگینی بحران بر دوش زیرساخت‌های علمی و مدنی فشار می‌آورد.
زمانی که مراکز نوآوری و زیستگاه‌های اندیشه هدف قرار می‌گیرند، خسارت‌ها تنها فیزیکی نیستند، بلکه تاب‌آوری اجتماعی یک ملت به چالش کشیده می‌شود.
در پاسخ به این جراحت‌ها، نحوه واکنش جامعه مدنی، گویاترین گواه بر زنده بودن روحیه همدلی و سرمایه اجتماعی است. ششمین گام از حرکت اجتماعی شبکه کنشگران ایران با عنوان «ملاقات با ایران»، نه در سالن‌های رسمی و عاری از چالش، بلکه درست در قلب محوطه آسیب‌دیده مرکز فناوری اطلاعات دانشگاه صنعتی شریف برگزار شد؛ پلتفرمی زنده برای تبدیل چالش به فرصتی جهت همگرایی، گفت‌وگو و بازآفرینی امید.
آغاز رویداد با اجرای زنده موسیقی در میان سازه‌های آسیب‌دیده، پیامی روشن داشت: حضور فعالان مدنی، دانشگاهیان و دغدغه‌مندان اجتماعی در این جغرافیا، گواهی بر تداوم حیات علمی و ترجیح مسئولانه «ماندن، ساختن و گفت‌وگو» در سخت‌ترین شرایط است.
چرا مراکز علمی هدف قرار گرفتند؟
در نخستین بخش از این نشست، ابراهیم آزادگان، استاد گروه فلسفه علم و رئیس کتابخانه مرکزی دانشگاه شریف، با پیوند زدن تحلیل‌های کلان تمدنی به رویدادهای اخیر، ابعاد عمیق‌تری از این حادثه را روشن کرد. وی با تأکید بر اینکه هدف قرار گرفتن مراکز علمی و سرمایه‌های انسانی، رویدادی مقطعی نیست، اظهار داشت: «این اقدامات بخشی از یک پارادایم کلان برای مقابله با تمدن ایرانی و جلوگیری از قدرت‌پذیری علمی و تمدنی آن است.»
وی در تبیین تفاوت‌های بنیادی تمدن ایرانی و الگوهای سلطه‌جوی غربی افزود: «تمدن ایرانی بر پایه اهلیت، زیست مسالمت‌آمیز با طبیعت و استمرار نشاط در سخت‌ترین شرایط بنا شده است؛ در حالی که الگوی غربی بر تفکر سلطه‌جویی استوار است. گفت‌وگو میان تمدن‌ها تنها زمانی معنا می‌یابد که در شرایطی برابر و در مسیر کشف حقیقت شکل بگیرد، نه تحت سلطه و فشار.»
روایتی از خط مقدم؛ وفاق ملی به مثابه تنها راه عبور
در ادامه، تریبون به میثم شورجه، فرمانده ایستگاه ۸ آتش‌نشانی تهران اختصاص یافت تا روایتی حسی از دقایق نخست حادثه ارائه دهد. وی با توصیف عملیات امدادرسانی در میان دود و آوارها گفت: «ما پس از یک شبانه‌روز تلاش مداوم، در میان نشت شدید گاز و خطرات ثانویه وارد عملیات شدیم. اولویت ما ایمن‌سازی محیطی بود که موج انفجار تا فاصله ۱۵۰ متری همه‌چیز را تحت تأثیر قرار داده بود.»
فرمانده ایستگاه ۸ آتش‌نشانی با اشاره به همدلی بی‌نظیر مردم و نیروهای امدادی در شب حادثه افزود: «آنچه بیش از هر چیز خودنمایی می‌کرد، همراهی جوانانی بود که پایاپای ما برای پاک‌سازی خیابان‌ها و ترمیم منازل آسیب‌دیده تلاش می‌کردند. این دست به دست هم دادن‌ها نشان داد که ما در کنار هم از هر بحرانی عبور می‌کنیم.»
وی در پایان تأکید کرد که وفاق ملی، بزرگ‌ترین نیاز امروز برای خروج از سختی‌هاست و اتحاد ۹۰ میلیون ایرانی، هر قدرتی را در مقابله با این ملت ناتوان می‌کند.
پاسخ دانشگاه؛ تداوم جریان علم در قلب بحران
علیرضا زارعی، عضو هیئت علمی دانشگاه شریف، با اشاره به تصمیم قاطع دانشگاه برای ازسرگیری کلاس‌ها در ۱۵ فروردین، اظهار داشت: «اراده کردیم که آموزش تعطیل نشود. انتقال کلاس‌ها به بستر مجازی و آمار حضور بی‌نظیر دانشجویان و اساتید، پیامی سنگین برای دشمنی بود که ادعای نابودی زیرساخت‌ها را داشت؛ چرا که جریان علم حتی یک روز هم متوقف نشد.»
وی در مورد برگزاری نمادین کلاس درس در همان نقطه تخریب‌شده افزود: «تصمیم گرفتم کلاس درسم را در همین نقطه برگزار کنم تا با همکاری روزنامه‌نگاران، این پیام را به سطح جامعه و جامعه بین‌المللی برسانیم که هدف دشمن خنثی شده است.»
زارعی در پایان با تجلیل از موج همدلی فارغ‌التحصیلان و دغدغه‌مندان، تأکید کرد: «این حضور گسترده نشان داد که نمی‌توان با جنگ و زور، اراده این ملت را شکست.»
میعادی برای سرمایه اجتماعی
در کنار این سخنان، جمعی از سایر فعالان مدنی و سخنرانان نیز با ارائه تحلیل‌هایی، به اهمیت بازسازی معنوی و اجتماعی در کنار بازسازی فیزیکی پرداختند.
این رویداد در نهایت، میعادگاهی برای حضور فعالان جامعه مدنی، نهادهای مردم‌نهاد و دغدغه‌مندان اجتماعی بود تا از درون بحران‌های پیش‌آمده، نسلی از همدلی و سرمایه اجتماعی نوین را بنا نهند و ثابت کنند که امید، در قلب ویرانه‌ها متولد می‌شود.
