«دانستنی آنلاین»- احسان انصاری: دونالد ترامپ در حالی دوباره وارد کاخ سفید خواهد شد که ویژگی های فردی و تصمیم های غیر قابل پیش بینی وی آینده جهان را با چشم انداز مبهم و سوال برانگیزی مواجه کرده است.با این وجود از هم اکنون و با توجه به اظهارات وی در رقابت های انتخاباتی می توان برخی گمانه زنی ها را درباره تحولات جهانی مطرح کرد.
ترامپ در اولین دوره ریاست جمهوری خود سیاست خارجی «نخست امریکا» را دنبال کرد که به موجب آن از توافق نامه‌های مهم بین المللی خارج شد، جنگ تجاری با چین را آغاز کرد، با متحدان به دشمنی لفظی پرداخت و مذاکرات پیچیده‌ای را با چندین تن از دشمنان ایالات متحده انجام داد. او در کارزار انتخاباتی اخیرش وعده داده بود که به تلاش‌هایش برای تغییر چشمگیر یا مانع‌تراشی در توافق‌های بین المللی از جمله ائتلاف امنیتی ناتو ادامه دهد؛ به گونه‌ای که می‌تواند اساسا جایگاه ایالات متحده را در نظم جهانی تضعیف کند.
از میان مواضع اعلام شده ترامپ در سیاست خارجی سیاست تجاری حمایت از صنایع داخلی او احتمالا سریع‌ترین آسیب را برای آمریکایی‌ها به همراه خواهد داشت. افزایش تعرفه‌های پیشنهادی او جرقه جنگ تجاری جهانی را می‌زند و قیمت اقلام مصرفی را برای مصرف کنندگان آمریکایی افزایش می‌دهد.
ایده‌های او درباره نقش ایالات متحده در امور بین الملل در بلندمدت می‌تواند دیپلماسی ایالات متحده را از بین ببرد و نهاد‌هایی مانند ناتو و سازمان ملل را تضعیف کند. این امر می‌تواند تاثیرات ماندگاری بر چشم انداز ژئوپولیتیکی داشته باشد؛ درست مانند تصمیمات دوره اول او در حوزه سیاست خارجی. ترامپ متعهد شده که دوباره امریکا را از توافقات و سازمان‌های بین المللی خارج خواهد کرد.
خطرات جهانی ناشی از ریاست جمهوری ترامپ این بار بسیار بیشتر خواهد بود. ترامپ می‌تواند تصمیم بگیرد موضع آمریکا را در قبال هر کشوری چه در آسیا و چه در اروپا تغییر دهد؛ از جمله نیرو‌های امریکایی را از کشور‌ها خارج کند، پایگاه‌های امریکایی را در دیگر کشور‌ها تعطیل کند و سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های مشترک و لجستیکی که اتحاد‌ها را حفظ می‌کنند متوقف سازد.
در چنین شرایطی و در حالی که دونالد ترامپ رئیس جمهور منتخب آمریکا پس از پیروزی در انتخابات ریاست جمهوری، سیاست خارجی خود را در قبال کشور‌های مختلف جهان از جمله ایران اعلام نکرده است، یک رسانه آمریکایی مدعی شد که او قصد دارد سیاست فشار حداکثری علیه تهران را از سر بگیرد.
روزنامه آمریکایی وال استریت ژورنال در گزارشی ادعا کرده است که دونالد ترامپ، رئیس جمهور منتخب آمریکا، قصد دارد کارزار موسوم به «فشار حداکثری» علیه ایران را با هدف محدود کردن صادرات نفت و نفوذ آن در خاورمیانه تشدید کند.سیاست‌های دور اول دولت ترامپ علیه ایران شامل خروج از برنامه جامع اقدام مشترک یا برجام بود.
یکی از مقامات سابق کاخ سفید در گفتگو با وال استریت ژورنال به رغم عدم موفقیت واشنگتن در پیشبرد سیاست فشار حداکثری مدعی شد: «من فکر می‌کنم که ما شاهد بازگشت تحریم‌ها خواهیم بود و دولت ترامپ سعی خواهد کرد که خیلی بیشتر چه از نظر دیپلماتیک و چه از لحاظ مالی، ایران را منزوی کند. ایران قطعاً در حال حاضر در موضع ضعف قرار دارد و اکنون فرصتی برای بهره برداری از این ضعف است».
نکته دیگر اینکه ترامپ عنوان کرده طی ۲۴ ساعت به جنگ روسیه و اوکراین خاتمه خواهد داد اما این کار احتمالا از طریق فشار به اوکراین برای واگذاری سرزمینش از طریق یک مصالحه دیپلماتیک باشد.به نظر می رسد ایده ای در تیم ترامپ برای پایان دادن به جنگ روسیه وجود دارد که شامل تأخیر در عضویت اوکراین در ناتو به مدت حداقل ۲۰ سال در ازای تداوم تأمین کمک‌های تسلیحاتی می شود. گزارش‌های رسانه‌ای پیشین و اظهارات اعضای حلقه درونی ترامپ نشان می‌دهند که این امر شامل متوقف کردن جنگ در خطوط جبهه کنونی و ایجاد یک منطقه غیرنظامی در شرق اوکراین خواهد بود.
از سوی دیگر ترامپ احتمالا مشابه دوره قبلی ریاست جمهوری خود این بار نیز خاورمیانه را در دستور کار قرار خواهد داد. ترامپ در چهار سال پیشین ریاست جمهوری خود با انتخاب عربستان سعودی برای اولین سفر خارجی‌اش تلاش برای میانجی گری در پیشبرد پروژه موسوم به معامله قرن بین اسرائیلی‌ها و اعراب، تقویت یکپارچگی منطقه‌ای اسرائیل و تشدید فشار‌ها بر ایران تاریخ‌ساز شد. با این وجود، خاورمیانه از سال ۲۰۲۱ میلادی که ترامپ قدرت را ترک کرد تاکنون متحمل تغییرات قابل توجهی شده است. به گفته تحلیلگران پایان دادن به جنگ در غزه و لبنان و ادغام اسرائیل در خاورمیانه احتمالا در صدر برنامه‌های خاورمیانه‌ای ترامپ خواهند بود.
ترامپ احتمالا از نخست وزیر اسرائیل می‌خواهد پیروزی خود را اعلام کند و سپس از طریق میانجی‌ها به توافق برسد. ترامپ در طول کارزار انتخاباتی خود مشخص نکرد که در صورت انتخاب مجدد چگونه با جنگ اسرائیل و حماس برخورد خواهد کرد یا اینکه سیاست‌هایش چه تفاوتی با سیاست‌های جو بایدن خواهد داشت. البته برای برخی تحلیلگران فلسطینی این نگرانی وجود دارد که ترامپ ممکن است به اسرائیل اجازه دهد بخش‌هایی از کرانه باختری تحت اشغال را به اسرائیل ضمیمه کند؛ امری که به معنای پایان راه حل دو کشوری خواهد بود. با این وجود، اکثر تحلیلگران سیاسی معتقدند انتخاب ترامپ پیامی برای ایران است و نتانیاهو احتمالا جسورتر خواهد شد.
از سوی دیگر و در حالی که خاورمیانه در آستانه یک جنگ گسترده‌تر قرار دارد و ایران تهدید می‌کند به حمله اسرائیل علیه خاک خود در ماه جاری پاسخ خواهد داد؛ این نگرانی وجود دارد که انتخاب ترامپ ممکن است نتانیاهو را برای حمله به تاسیسات هسته‌ای ایران جسورتر سازد؛ چیزی که دولت بایدن نسبت به آن هشدار داده بود. یک سناریو وجود دارد و آن اینکه ترامپ به نتانیاهو می‌گوید که کار را قبل از آنکه او به طور رسمی زمام امور را در دست بگیرد تمام کند؛ این بدان معناست که ممکن است شاهد تشدید شدید تنش‌ها در آینده باشیم. اسرائیل تلاش می‌کند از مزیت خود برای تضعیف ایران و محور مقاومت آن استفاده کند.
در چنین سناریویی قبل از روی کار آمدن ترامپ اسرائیل حملات علیه ایران و نیابتی‌های آن را تشدید می‌کند و سپس ترامپ پس از به قدرت رسیدن به عنوان فردی صلح‌جو و میانجی اعتبار کسب خواهد کرد.
