ارتباط فراتر از کلام

دانستنی آنلاین: ارتباط انسانی در ساده ترین شکلش،شامل یک منبع می­ باشد که به منظور دستیابی به نتیجه مورد نظر،پیامی را به یک گیرنده انتقال می دهد. اگر می­خواهید مطمئن شوید ارتباطتان در حال وقوع است یا نه،ابتدا باید اطمینان حاصل کنید که آیا :

الف) منبع فرستنده پیام(خود شما)

ب) وسیله انتقال پیام(حرکات بدن،صدا،نوشته یا هر وسیله دیگری)

ج ) گیرنده پیام (فردی دیگر) وجود خارجی دارند یا خیر.

توجه داشته باشید در برقراری ارتباط باید هدف نهایی وجود داشته باشید تا برقراری ارتباط شما ممکن باشد. حال،بعد از درک مفهوم کلی ارتباط , به یکی دیگر از حوزه های اصلی در ارتباطات  یعنی ارتباطات غیر کلامی می پردازیم.

آیا تاکنون  به رابطه بین مزه ها و حالات چهره خود در ایجاد ارتباط متقابل با دیگران توجه کرده اید؟ مزه ها احساس می شوند احساسی که توسط حس چشایی محسوس می‌شود، و در ایجاد حالات متفاوت چهره تاثیرگذار هستند.

شیرینی، ترشی، شوری و تلخی. هر مزه به وسیله جوانه های چشایی واقع در یک ناحیه خاص از زبان تشخیص داده می شود: تلخی در پشت، ترشی در کناره ها، شوری در جلو و شیرینی در نوک زبان به همراه حس بویایی ، ما را قادر به افتراق طیف وسیعی از مزه های جزئی تر می کند.

فرض کنید شما به دوست خود بستنی با طعم شیرینی می دهید،دوست شما با خوردن آن با لبخند زدن و خندیدن و ایجاد شادمانی و اشتیاق در حالت چهره اش(برقراری ارتباط غیرکلامی) به شما نشان می دهد که از خوردن آن رضایت کامل دارد و انرژی مثبتی به شما منتقل می کند و شما نیز احساس رضایت می کنید.

تجربه کردن طعم تلخی در حالت چهره افراد با پایین آوردن گوشه های دهان،بالا بردن لب بالایی و صاف کردن زبان و ایجاد نارضایتی و انرژی منفی(ایجاد ارتباط غیرکلامی) نشان داده می شود،زمانی که طعم تلخی شدت زیادی داشته باشد معمولا موجب می شود فرد از خوردن خودداری کند.

طعم ترشی با چروک کردن بینی،پلک زدن و جمع کردن لب ها در حالت چهره ایجاد می شود و بالاخره طعم شوری حالت چهره شما را برافروخته و عصبی می کند و ارتباط غیرکلامی مثبتی شکل نمی گیرد.

ذائقه های طعمی در تغییرات حالات چهره شما در برقراری ارتباطات غیر کلامی می توانند  در چهره افراد مفهوم وسیع‌تری را منتقل کنند چرا که چهره نقش بسیار وسیعی در عملکرد و درک طرف مقابل از ما دارد. علائم غیرکلامی، نه‌تنها احساسات فرد را به تصویر می‌کشند بلکه  آن احساسات  را در روابط افراد نیز منتقل می­کنند.

پس می توانیم بگوییم: چهره شما تمام حقایق را فاش می کند.

ایجاد ارتباط غیرکلامی با حالت چهره بسیار پیچیده هستند انسان برای درک پیام های کلامی،به نشانه های دیداری نیز نیازمند است.ما از ارتباط غیرکلامی اصولا برای ایجاد یک فضای احساسی خاص استفاده می کنیم و برای درک بهتر زبان شفاهی از آن بهره می گیریم.

بدون گفتن حتی یک کلمه حالات ایجاد شده در چهره با تجربه کردن ذائقه های طعمی منجر به کنترل گفتگو،جلب توجه مخاطب و انتقال پیام درست می شود.

همراهی کردن حالت چهره با  ذائقه ها و طعم ها حالاتی از احساسات را ایجاد می کند که موجب می شود بتوانیم احساسات مخاطب  را درک کنیم.در این صورت آنها نوعی احساس نزدیکی و باورپذیری نسبت به محتوای کلامی پیام شما پیدا می کنند.

واکنش به محرک های طعمی حالت چهره شما را تغییر می دهد.

ارتباطات پژوهان به این نتیجه رسیده اند که قسمت اعظم انرژی صورت انسان در حالات چهره او که در کسری از ثانیه اتفاق می افتند، نهفته است.این یافته توسط دکتر پاول اکمن به شهرت رسید.او معتقد است حالات چهره در هنگام عصبانیت،شادی،،ترس،نفرت،اندوه و تعجب در همه انسان ها یکسان هستند و نمی توان آن ها را به راحتی از دیگران پنهان کرد.

تمرکز بر مهارت های غیر کلامی در هر زمان به شما کمک می کند پیام خود را به صورت زنده بیان کنید،و تا حدودی کمک می کند حالت استرس و اضطراب شما را در مقایسه با ارتباط کلامی کاهش پیدا کند.

همه موجودات به طور چشمگیری احساساتی در اندام­هایشان نمایان می شود. امروزه، مطالعات پیرامون ارتباط غیرکلامی در رشته­هایی نظیر زبان شناسی، نشانه شناسی، انسانشناسی و روانشناسی اجتماعی گسترش یافته است.

ارتباط غیرکلامی نقش مهمی در تعاملات روزمره دارد. موجودی چون انسان در این ارتباط غیر کلامی بیشترین تاثیرگذاری و تاثیرپذیری را دارا می­باشد.بدن انسان بی نهایت چندبعدی است که توانایی ارسال هزاران پیام غیرکلامی دارد. زمانی که با فردی روبه­رو می­شویم، معمولاً اول به چهره آنها نگاه می­کنیم تا ببینم آیا حالات آنها بر آنچه که می­گویند دلالت دارد؛ سپس ما به آهنگ صدای آنها گوش می­دهیم تا بررسی کنیم که آیا نشانه­هایی از احساسات بیان شده در آنها وجود دارد و در پایان، به کلمات و سخنان آنها گوش می کنیم تا معنایی واقعی آن را درک کنیم. عموماً، ما درباره طبیعت و رفتار اشخاص بیشتر بر مبنای نشانه­های غیرکلامی و بصری قضاوت می­کنیم تا ارتباط کلامی.

بیشتر مردم حسی پیرامون ارتباط غیرکلامی دارند. اغلب آن را زبان بدن می نامند که شامل ژست­ها، حالات چهره، حرکات بدن، نوع نگاه و … می دانند. با این حال مفهوم زبان بدن واقعاً مبهم است .شاید بتوان گفت زبان بدن: از تعدادی عناصر غیرکلامی ارتباطی مهم نظیر کاربرد صدا، حس لامسه، مکان، زمان, اشیاء فیزیکی , نور و…  که به مثابه پیام غفلت شده است تشکیل شده است .اینان همچون این فرضیه­ای است که دلالتی بر ارتباطات ندارد.

ارتباط غیرکلامی در ارتباط بین افراد هم قدرتمند و هم ضروری است. اگر پیام های کلامی با ارتباط غیرکلامی همراه نباشد، ارتباطات غیرکلامی غیر موثر خواهد بود. مهم هست در هنگام گفتگو با دوست خودبه کجا نگاه می کنیم اگر به چهره او نگاه نکنیم ارتباط غیرمور برقرار کرده ایم و به سخنان ما گوش نمیدهد و ما دراینه نچندان دور دیگر اورا دوست خود نخواهیم داشت. ارتباط غیرکلامی در کانون هر پیامی است که همچون تماس های رودررو یا تلفن، درک و دریافت می شود. حتی اگر تلفنی با دوست خود سخن می­گویید از درون سیم های تلفن و امواج الکتریستع حس کلامی و ارتباط غیر کلامیتان ارسال میگردد. در واقع، ارتباط غیر کلامی شامل احساسات شخصی، عواطف، نگرش ها و… که از طریق حرکات بدن همچون ژست ها، حالات بدن، بیانات چهره­ای، طرز راه رفتن، چگونگی نگاه کردن ؛لحن سخنراندن , و نوع نگاه کردن ,مکان جایی که نگاه میکنید و…. به دوستانتان انتقال داده خواهد شد. همه اینانی که گفتیم چه آگاهانه وغیرآگاهانه ویا اختیاری وغیر اختیاری, همراه یا بدون همراه با کلام  استفاده می شود. بنابراین می توان گفت که ارتباط غیرکلامی رفتاری است که مردم ناخودآگانه تفکرات و احساسات خصوصی شان را از طریق حرکات بدن انتقال می دهند مثلاً هنگام صحبت با دوستانمان دست هایمان را جمع می کنیم، و حتی به صورت نامحسوس لب ها و چشم هایمان را به حرکت در می آوریم.

علی رغم نقش مهمی که پیام های غیرکلامی در جامعه دارد، با این حال تعدادی کمی از افراد به شیوه های پاسخگویی به علائم غیرکلامی دیگران آگاهی دارند. مضحک است که مردم چندین سال برای یادگیری زبان­های کلامی صرف می کنند، با این حال زمانی برای مطالعه نحوه یا حرکات و رفتارهای غیرکلامی اختصاص نمی دهند. در نتیجه توانایی ارسال و تفسیر پیام های غیرکلامی ما عموماً ناکافی است.

ارتباط غیرکلامی مدیریت ارتباط شما را تحت تاثیر قرار می‌دهد، بنابراین باید تمام سعی خود را برای بهبود آن به کار بگیرید. از احساسات و زبان بدن خود شناخت کافی پیدا کنید و به خوبی آن‌ها را مدیریت نمایید. تلاش شما باعث خواهد شد روابط بهتری در محیط های اجتماعی ایجاد نمایید.

منابع:

١- کتاب زبان بدن، نوشته مارک بودن؛ترجمه ساجده السادات حسینی

٢- Stephen W. Littlejohn, Karen A. Foss (۲۰۰۹). “Encyclopedia of Communication Theory, Sage

شیوا شرقی پیله رود

• لیسانس علوم ارتباطات اجتماعی-روابط عمومی(جهاددانشگاهی دانشگاه تهران)
• کارشناس ارشد علوم ارتباطات اجتماعی(دانشگاه آزاد تهران مرکز)
• دانشجوی دکترای فرهنگ و ارتباطات

سوابق پژوهشی :

• چاپ ٢ مقاله علمی و تخصصی در نشریه انجمن روابط عمومی ایران با عنوان های تبلیغات متکی بر روابط عمومی و نقش مدیریت ارتباطات در سازمان ها
• چاپ ٢ مقاله اجتماعی در نشریه دنیای قلم با عنوان های جوانان و پول
• درج دو مقاله علمی در سایت روابط عمومی نوین ایران با عنوان های نقش ارتباطات قدرتمند و موثر در روابط عمومی ها و مردم و روابط عمومی ها

سوابق شغلی:

مدرس دانشگاه جهاد دانشگاهی دانشگاه تهران مدرس دانشگاه علمی کاربردی فرهنگ و هنر واحد ٣۴ و واحد ٢۶ تهران مدرس دانشگاه آزاد تهران مرکز( ۶ ترم)

انتهای پیام/