دانستنی آنلاین: باووجود اینکه بسیاری از مردم میزان خودمراقبتی خود را دربرابر کرونا کافی میدانند،نتایج پژوهش ها حاکی از آن است،همکاری لازم از سوی مردم دراین زمینه صورت نمی گیرد.
به گزارش دانستنی آنلاین به نقل از ایسنا، گسترش ویروس کووید۱۹ و همهگیری جهانی آن، علاوه بر مرگ و ناتوانی، فشارهای روانی اجتماعی و اقتصادی ایجاد کرده است.
ویژگیهای خاص این ویروس مانند قدرت انتقال سریع، دوره نهفتگی کوتاه و… نیاز به مشارکت مردم در خودمراقبتی، خودداری از حضور در تجمعات عمومی و همکاریهای بینبخشی در حوزه سلامت دارد.
خودمراقبتی راهی در دسترس و کمهزینه برای پیشگیری و کنترل بیماریها است و شامل مشارکت فعالانه بیمار در روند مراقبت از خود مانند مشاهده علائم، پیگیری پیشرفت درمان، بررسی عوارض جانبی و در مجموع پیگیری رفتارهای مرتبط با سلامت چه در افراد بیمار یا سالم است.
«محمود کیوانآرا» و «راحله سموعی»؛ پژوهشگران دانشگاه علوم پزشکی اصفهان و همکارانشان معتقدند که ملاحظات و دستورالعملهای منتشرشده در خصوص پیشگیری از کووید-۱۹ در حد مورد انتظار اجرا نمیشود؛ به همین دلیل با انجام مطالعهای به بررسی موانع مشارکت مردم ایران در خودمراقبتی برای پیشگیری از شیوع کووید-۱۹ پرداختند.
پژوهش دومرحله ای( کیفی و کمی )
در مرحله کیفی از ۱۱ نفر از اساتید و مدیران دانشگاه علوم پزشکی اصفهان برای شرکت در جلسه بحث گروهی دعوت شد و در یک جلسه دو ساعته نظرات آنها در خصوص موانع مشارکت مردم مورد بررسی قرار گرفت.
همچنین نظرات مردم نیز در خصوص وضعیت شیوع ویروس کرونا و عدم حضور در اجتماعات، در مصاحبههای تلفنی هدفمند دریافت شد.
محتوای بحث گروهی و مصاحبهها به روش تحلیل محتوا کدگذاری و طبقهبندی شدند.
سپس پرسشنامهای در خصوص میزان خودمراقبتی افراد بر اساس دادههای بهدستآمده در بخش پژوهش کیفی طراحی شد و ۱۰۵۶ نفر از سراسر ایران آن را تکمیل کردند و با استفاده از آن، میزان خودمراقبتی مردم و موانع آن مورد بررسی قرار گرفت.
موانع خودمراقبتی در برابر کرونا چیست؟
در بحث گروهی کارشناسان و مصاحبههای مردمی (بخش کیفی)، موانع خود مراقبتی مطرحشده در ۶ طبقه اصلی اجتماعی- اقتصادی، روانشناختی، مذهبی، سیاسی و مرتبط با حاکمیت، مرتبط با نظام سلامت و موانع اطلاعاتی دستهبندی شدند.
همچنین طبق یافتههای این مطالعه از بین موانع مطرحشده در بخش کمی، از نظر مردم مهمترین مانع خودمراقبتی به «عوامل سیاستی مدیریتی» مربوط است. بر اساس این یافتهها، تاخیر در اقدام به موقع و تصمیمگیری متناقض مسئولان، عدم اقدام طبق دستورالعملهای استاندارد، ناچیز انگاری اولیه بیماری و… از جمله مهمترین موانع خودمراقبتی مردم است.
دیگر موانع مطرح شده در این پژوهش به ترتیب عبارتند از:
– موانع روانشناختی خودمراقبتی از جمله: عدم آموزش مدیریت استرس و هیجانات منفی، عدم باور به آسیبپذیر بودن، خودخواهی، بی احتیاطی و ناتوانی در همدلی با دیگران و….؛
– موانع اجتماعی- اقتصادی شامل تضاد خودمراقبتی با تامین مالی، نداشتن توانایی برای هزینهکرد سلامتی، مسئولیت اجتماعی را وظیفه دیگران دانستن، وفاداری به باورهای غلط، عدم توانایی مردم در سرگرم کردن خود، لزوم فرهنگسازی خرید اینترنتی و …؛
– موانع مرتبط با نظام سلامت مثل؛ فقدان تجربه و نداشتن پیشینه علمی درباره بیماری، نداشتن امکانات و زیرساخت مجهز برای مقابله با بیماری، بزرگنمایی و ناچیزنمایی بیماری توسط کادر درمان، درگیر شدن برخی پزشکان و داروخانهها در احتکار امکانات بهداشتی، مبتلا شدن کادر درمان با وجود آگاهی و اطلاعات و…؛
– موانع اطلاعاتی مثل شایعهپراکنی، ماهیت دشوار و پیچیده توصیههای ارائهشده، محدود کردن کانالهای ارتباطی و لزوم معرفی و فعالیت منابع اطلاعاتی درست؛
– موانع مذهبی مثل انتشار اطلاعات نادرست مذهبی و تحریک مردم به تجمع در مراکز مذهبی، استفاده ابزاری از دین، عدم نظارت بر محتوای مذهبی ارائهشده و فاصله زیاد بین روحانیون و جامعه پزشکی و مغایرت برخی توصیههای علمی درباره این بیماری با رهنمودهای دینی است.
به گفته پژوهشگران مطالعه؛ با بررسی یافتهها به نظر میرسد با وجود ارائه برخی تعابیر نادرست از تعالیم دینی که گاهی مغایر با دستورات بهداشتی پاندمی کووید-۱۹ بود، به دلیل آموزههای دینی قبلی مردم چالش زیادی در این حوزه گزارش نکردند.
