نمونه های موفق در مسئولیت اجتماعی سازمان‌ها

به گزارش پایگاه خبری دانستنی آنلاین، مسئولیت اجتماعی معتقد است که دوران نگاه کردن تک‌بعدی به تراز‌نامه مالی شرکت‌ها که تنها، سود خالص را ملاک موفقیت و  اعتبار شرکت در میان رقبا می‌دانستند، گذشته است.

به همین خاطر، مسئولیت اجتماعی، به مقوله کسب و کار و تراز‌نامه مالی شرکت‌ها، به جای نگاه سنتی، نگاهی سه بعدی دارد. این بدان معناست که، مسئولیت اجتماعی برای اعتبار‌سنجی شرکت‌ها، سود (PROFIT)، جامعه (PEOPLE) و محیط زیست (PLANET) را همزمان در تراز‌نامه مالی شرکت‌ها و مجموعه رفتارهای اقتصادی بنگاه‌ها، بررسی و لحاظ می‌کند.

شرکت‌هایی که خود را حامی توسعه پایدار و اخلاق کسب و کار می‌دانند، باید سودی را به مخاطبان خود معرفی کنند که در آن، ملاحظات جامعه و محیط زیست هم رعایت شده باشد. بطور مثال اگر سود شرکت بخاطر به کارگیری روش‌های جایگزینی و مصرف کمتر بنزین، گازوئیل، کاغذ و برق، کاهش یافته است، این مقوله در تراز نامه‌ها، قید و به مخاطبان اعلام شود.

نمونه­‌های خارجی شرکت­‌های مسئولیت اجتماعی

سازمان‌های سرآمد و پیشرو مسئولیت اجتماعی، به عنوان سازمان‌هایی پاسخگو، برای شفافیت و پاسخگویی به ذینفعان خود در قبال عملکردشان، روشی بسیار اخلاقی را در پیش می‌گیرند.
این سازمان‌ها حساسیت و توجه ویژه‌ای به پاسخگویی اجتماعی و حفظ ثبات زیست ‌بوم در حال و آینده دارند و این دیدگاه را ترویج می‌دهند. فعالیت‌های مسئولیت اجتماعی در ارزش‌های این سازمان‌ها مشخص شده است و آنها از طریق مراودات روشن با ذینفعان خود، انتظارات و مقررات محلی و جهانی را درک و رعایت کرده و حتی از آن فراتر می‌روند. نمونه‌های شناخته شده و موفق شرکت‌های مسئولیت اجتماعی عبارتند از:

• Electrolux

الکترولوکس، تولید‌کننده بزرگ جهانی در زمینه تجهیزات الکتریکی خانگی و حرفه‌ای است که به عنوان رهبر صنعتی در پایداری شناخته شد.

همچنین این شرکت در رتبه ۱۰۰ فهرست جهانی شرکت‌های پایدار جهان قرار دارد.
این شرکت از سال ۲۰۱۳ تاکنون، برنامه صدور گواهینامه برای کیفیت، محیط زیست و بهداشت و ایمنی را اجرا می‌کند.

• IKEA

پنبه یکی از مهمترین مواد اولیه برای IKEA است و این شرکت می‌خواهد تمام پنبه‌های مورد استفاده در محصولات خود را از راه تولید پنبه پایدار تهیه کند.

ابتکار پنبه بهتر (Better Cotton)، به ایکیا کمک می‌کند تا پیشرفت‌های پایدار و گسترده‌ای در کشت پنبه معمولی ایجاد کند، که علاوه بر کاهش اثرات زیست محیطی، سبب کاهش هزینه­‌های تولید برای کشاورزان نیز می‌شود.

ابتکار پنبه بهتر، سبب می‌شود تا IKEA، محصولاتی با قیمت‌های رقابتی را برای برآورده کردن نیاز مصرف‌کنندگان خود به بازار ارائه و همچنین به هدف «ارائه محصولات با استفاده از منابع مسئولیت پذیر»، نزدیکتر شود.

شرکت معروف «H & M» تولید کننده پوشاک است و تقریبا ۷۰۰ تولید کننده، محصولات آن را تولید می‌کنند، بسیاری از این تولیدی‌ها در کشورهایی واقع هستند که با مسائلی مانند کودکان کار و ایمنی در محل کار، روبرو هستند.
H & M به طور فعال و مستمر با تامین‌کنندگان خود به منظور ارتقاء حقوق کارگران و کاهش اثرات زیست محیطی کار می‌کند و تیم نظارت و بررسی ۷۰ نفره  H & M، مطابق با اهداف سازمانی و مسئولیت اجتماعی خود بر فعالیت‌های تولیدکنندگان نظارت می‌کنند.

نمونه های داخلی شرکت‌­های مسئولیت اجتماعی

مقوله مسئولیت اجتماعی در ایران، بحث کاملا تازه ای است و حتی در میان شرکت‌های بازار سرمایه کشور که سهامدار عام هستند نیز، عرصه بسیار خامی است و در تراز نامه‌ها، فعالیت‌های مالی، اقتصادی و فرهنگی آن­ها به درستی دیده نمی‌­شود.
هرچند فعالیت‌های مهمی در جهت اطلاع‌رسانی و شناخت مسئولیت اجتماعی شرکت‌ها در ایران، صورت گرفته است (مانند برگزاری چهارمین کنگره مسئولیت اجتماعی با مشارکت اتاق بازرگانی تهران و ایران که نماینده سازمان ملل، بهداشت جهانی و یونسکو نیز در این کنگره حضور داشــتند)، ولی هنوز فاصله زیادی با مسئولیت اجتماعی جهانی داریم و همین موضوع ضرورت پرداختن به مسئولیت اجتماعی را در ایران بیشتر نمود می‌دهد.
تیم تولید محتوای ویکی نیکی در قسمت چهارم از سلسله مقالات «مسئولیت اجتماعی شرکتی و مصادیق موفق آن»، برخی از شرکت‌های موفق در زمینه مسئولیت اجتماعی را معرفی کرده است که در ذیل به چند نمونه از آن‌ها اشاره می‌کنیم :

• کارخانه تولید آب معدنی مهرآب با برند “دی دی واتر”

این کارخانه تهیه آب معدنی، تحت عنوان شرکت مسئولیت اجتماعی “دی دی واتر”، سود حاصل از فروش خود را صرف امور خیرخواهانه می‌کند و طی حرکتی مبتکرانه سود فروش هر رنگ متفاوت از آب معدنی را برای هدف خیرخواهانه‌ای خاص، هزینه می‌کند.مجموعه مهرآب، کلیه درآمد حاصل از فروش محصولات خود را در سه مسیر برای اعطلای فرهنگ، مسئولیت اجتماعی و تعهد به جامعه برای ساختن بهترین‌ها، سرمایه گذاری می‌کند:
مسیر سبز: سرمایه‌گذاری در حوزه محیط زیست
مسیر صورتی:  سرمایه‌گذاری در حوزه پیش‌گیری و تشخیص سرطان بانوان
مسیر آبی: سرمایه‌گذاری در حوزه کودکان بی‌سرپرست و بدسرپرست

•  شرکت باند، گاز و پنبه کاوه

یکی دیگر از مسئولیت اجتماعی شرکت‌ها، تعهد به انجام کارهایی است که حافظ جامعه و ارتقاء‌دهنده رفاه آن باشد. همچنین از آنجاییکه سازمان‌ها تاثیر عمده‌ای بر سیستم اجتماعی دارند، فعالیت آن‌ها باید بگونه‌ای باشد که در آن زیانی به جامعه و ذی‌نفعان نرساند، بنابراین مسئولیت اجتماعی با مفاهیمی همچون تعهد و پاسخگویی اجتماعی نیز در ارتباط است.

به همین دلیل شرکت «باند و گاز و پنبه کاوه» به عنوان بزرگترین و معتبرترین شرکت تولیدی در زمینه تجهیزات یکبار مصرف پزشکی در جهت کاهش زیان به جامعه و ذی نفعان و همچنین در ارتباط با تعهد و پاسخگویی اجتماعی، محصولات استاندارد و با کیفیت بالا تولید کرده و نقش اطلاع‌رسانی و آگاهی بخشی به سه گروه: مصرف‌کننده نهائی، مشتری (مسئولین خرید بیمارستان‌ها و درمانگاه‌ها) و کارشناسان سازمان‌ها (موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران و اداره کل تجهیزات پزشکی) را در کشور، به عهده گرفته است.

• شرکت آسان موتور

از آنجا که آمار تصادفات رانندگی در ایران عاملی جدی برای آسیب‌های روحی، جسمی و اجتماعی کودکان محسوب می‌شود. شرکت آسان موتور فعال در زمینه تامین نیاز خودروهای وارداتی کشور، در پی انجام مسئولیت اجتماعی خود، با شناسایی کودکان آسیب دیده از حوادث جاده‌ای علاوه بر کمک آن‌ها در زمینه رفع نیازهای تحصیلی، معیشتی و خانوادگی، با ایجاد کمپین خبری “شبدر امید” به افزایش آگاهی‌های اجتماعی نسبت به عواقب ناگوار سهل‌انگاری و بی توجهی در هنگام رانندگی، کمک‌های شایانی کرده است.
همچنین این شرکت با دلجویی از کودکان بین ۷ تا ۱۸ سال که والدین خود را در حوادث جاده‌ای از دست داده‌اند و کمک به آنها، در کاهش صدمات منفی روحی و روانی تلاش و فعالیت می‌کند.

راهکارهای عملی برای پیشبرد مسئولیت اجتماعی سازمان‌ها

 مسئولیت اجتماعی باید به عنوان یک پایه ثابت در استراتژی‌های کسب و کار هر شرکتی وجود داشته باشد و علاوه بر کسب نتایج قابل قبول در بحث اقتصادی و سودآوری، با هدف مفید بودن برای جامعه خود نیز، فعالیت داشته باشند. در نهایت توصیه‌های کاربردی زیر به عنوان راهکارهای عملی برای پیشرفت و پیشبرد مسئولیت اجتماعی شرکت‌ها، ارائه می‌گردد :

• سازمان‌ها باید به مفهوم مسئولیت اجتماعی به عنوان یک فرصت برای پیشرفت و پیشبرد اهدافشان نگاه کنند.
•  مسئولیت اجتماعی، گزینه‌هایی برای رشد و پایداری بیشتر جامعه ارائه می‌دهد. بنابراین، سازمان ­‌‌باید در آگاهی‌بخشی این مفهوم، برنامه­‌های مستمر آموزشی داشته باشند. چرا‌که افزایش آگاهی درباره مزایا و نقش حیاتی مسئولیت اجتماعی سازمان‌ها، در بهبود رقابت‌پذیری و ارتقای استانداردهای اجتماعی آنها نیز مؤثر خواهد بود؛
• آموزش‌ها در حوزه مسئولیت اجتماعی سازمان‌ها، باید هم برای مدیران ارشد و هم برای کارکنان سازمان، طراحی و اجرا و در تمام سطوح سازمانی بکار گرفته شود. کارکنان باید به طور جدی در مباحث مرتبط با این مفهوم شرکت کنند. زیرا آنان رابط بین سازمان و محیط اطراف خود هستند؛
• مدیران سازمان‌های صنعتی و خدماتی باید بدانند که سرمایه‌گذاری روی آموزش این مفهوم برای کارکنان، می‌تواند به سودآوری در بلندمدت منجر شود. در حقیقت سرمایه‌گذاری روی مسئولیت اجتماعی، همان سرمایه‌گذاری در پایداری و رقابت‌پذیری در هر شرکتی است؛
• سنجه­‌های مسئولیت اجتماعی سازمان‌ها با اهداف و شایستگی محوری آن­‌ها، باید همسو باشد و مفهوم مسئولیت اجتماعی باید در فرهنگ هر سازمانی، نهادینه گردد.

گردآورنده: فاطمه ولی محمدی