دانستنی آنلاین:شهروندی، مقولهای است که با مفهوم فرهنگ هر جامعه گره خورده و از آنجا که فرهنگ هر مرز و بوم ناشی از سه قلمرو اساسی فعالیتهای اجتماعی، فضای سیاسی و وضعیت اقتصادی آن جامعه است.
به گزارش پایگاه خبری دانستنی آنلاین،شهروندی، مقولهای است که با مفهوم فرهنگ هر جامعه گره خورده و از آنجا که فرهنگ هر مرز و بوم ناشی از سه قلمرو اساسی فعالیتهای اجتماعی، فضای سیاسی و وضعیت اقتصادی آن جامعه است، فرهنگ هر جامعهای کاملا منحصر بهفرد است و هر فرهنگی نیز شهروند ویژه خود را میطلبد.
در تعریف شهروند میتوان گفت؛ شهروند کسی است که حقوق فردی و جمعی خود را میشناسد و از آنها دفاع میکند، قانون را میشناسد و به آن عمل میکند و از طریق آن مطالبه میکند، از حقوق معینی برخوردار است، میداند که فرد دیگری هم حضور دارد و دفاع از حقوق او یعنی دفاع از حقوق خودش و فردی که در امور شهر مشارکت دارد.
پس شهروندی نه تنها به معنای سکونت در یک شهر به مدت مشخص، که به معنای مجموعهای از آگاهیهای حقوقی، فردی و اجتماعی است.
در جامعهای مدنی حقوق یک فرد عبارتند از حقوق اساسی به معنای حقوق بنیادی شهروندان یک جامعه، حقوق سیاسی به معنای حق مشارکت در فرایندهای سیاسی، حقوق اجتماعی که در برگیرنده حقوق اقتصادی و نیز حداقل استانداردهای زندگی در تسهیلات اجتماعی است.
از جمله ویژگیهای شهروند موثر میتوان به اینکه از حوادث و مشکلات جاری جامعه آگاهی داشته باشد، در مسائل، مشکلات و امور جامعه ملی و محلی مشارکت فعال داشته باشد، در قبال وظایف و نقشهای تفویض شده مسئولیتپذیر باشد، نگران و دلمشغول رفاه و آسایش دیگران باشد، رفتار و عملکرد وی مبتنی بر اصول اخلاقی باشد، در برابر قدرت افرادی که موقعیت مدیریتی و نظارتی دارند، اشاره کرد.
همچنین مواردی مانند پذیرش داشته باشد، توانایی بررسی و انتقاد از عقاید و ایدهها را داشته باشد، توانایی اتخاذ تصمیمات آگاهانه را دارا باشد، درباره حکومت و دولت خودآگاهی و دانش کافی داشته باشد، دارای حس وطنپرستی باشد، در برابر مسئولیتهای خاص دارای قدرت پذیرش باشد، از جامعه جهانی و مسائل و روندهای آن آگاهی داشته باشد و به وجود تکثر و تنوع در جامعه احترام قائل باشد٬ از دیگر خصیصه های شهروند موثر است.
به هر روی زندگی شهری یک زندگی جمعی است و برای موفقیت در این نوع زندگی باید فردگرایی و منفعتطلبی تا حدودی مهار شود و اخلاق جمعی رواج یابد. شهروند کسی است که هم منافع خویش را بنگرد و هم منافع دیگران را در نظر آورد و در سایه همکاری و همراهی با دیگران و پذیرش مسئولیتها موقعیت بهتری را برای خود و دیگران فراهم کند.
در این میان شوراهای اسلامی شهر و شورایاران جایگاه مناسبی برای تمرکز فعالیتها و ابتکارات مردمی برای حل مسائل شهری و دستیابی به سطح بالاتری از رفاه به شمار میآیند.
مسئولیت شهروندی
دموکراسیهای سالم مستلزم شهروندان مسئول هستند، اما مسئولیتهای یک شهروند چیست؟ مسئولیت را میتوان وظیفه یا الزام به انجام کاری تعریف کرد. این واژه همچنین به این معناست که ما توانایی انتخاب اعمال خود، مانند مشارکت در یک جامعه دموکراتیک را داریم. تصمیم به مشارکت گرفتن نخستین گام در اعمال حق خود در یک دموکراسی است. در جوامع دموکراتیک، هر شهروندی مسئول رفتار فردی خود است، شهروندان باید با خدمت به جامعه خود و محافظت از محیط زیست نمونههای خوبی برای دیگران باشند.
شهروند مسئول بودن یعنی مشارکت در سه چیز؛ از جمله احترام برای ضوابط و قوانین جامعه، آگاهی از مسائل و دیدگاه های دیگران و مشارکت از طریق رأی دادن و گفتگو با دیگران درباره مسائل گوناگون.
دموکراسیهای موفق به آگاهی شهروندان خود نیاز دارند. مردم فقط وقتی میتوانند مسئول باشند که از حقوق خود بر اساس قانون اساسی آگاهی داشته باشند و آنها را درک کنند. آگاهی از چگونگی عمل نهادهای دولتی نیز دارای اهمیت است. این بدان معناست که شهروندان بر چگونگی اعمال قانون واقفند تا بتوانند از حقوق خود محافظت کنند. شهروندان، مسئول هستند از راه مطالعه مسائل محلی، ملی و بینالمللی دانش خود را افزایش دهند و در گفتگوهای محلی شرکت کنند.
تصمیمهای سیاسی، زندگی افراد را مستقیما یا بهطور غیرمستقیم تحتتأثیر قرار میدهند. شهروندان با آگاهی و احترام میتوانند با مشارکت، جوامع خود را تغییر دهند. فرد برای مشارکت نیازی به شرکت در مبارزات انتخاباتی برای مقامات دولتی ندارد. شهروندان میتوانند رأی دهند، عریضه امضا کنند، در جلسات محلی شرکت کنند و برای ابراز نظرات خود با مقامات محلی تماس بگیرند.
این دستورالعمل از سوی اداره برنامههای اطلاعات بینالمللی وزارت امور خارجه ایالات متحده تهیه و تولید شده است. پیوندهای ارائه شده به تارنماهای دیگر نباید به منزله تأیید مطالب و نظرات آنها تلقی شود.
آموزش شهروندی
آموزش شهروندی در واقع به طور غیررسمی در خانه یا محل کار یا کارگاههای آموزشی، یا به طور رسمی به صورت سرفصل درسی مجزا در مدارس و حتی مدارس ابتدایی یا به صورت رشته تحصیلی دانشگاهی به شهروندان میآموزد که چگونه یک شهروند فعال، آگاه و مسئولیتپذیر باشند.
آموزش شهروندی در واقع به طور غیررسمی در خانه یا محل کار یا کارگاههای آموزشی، یا به طور رسمی به صورت سرفصل درسی مجزا در مدارس و حتی مدارس ابتدایی یا به صورت رشته تحصیلی دانشگاهی به شهروندان میآموزد که چگونه یک شهروند فعال، آگاه و مسئولیتپذیر باشند.
در واقع مبنای این آموزشها پرورش یک شهروند نمونه یا شهروند خوب یا ارائه یک الگوی شهروندی نیست؛ بلکه به آنان میآموزد که چگونه تصمیمات خود را با توجه به مسئولیتهایشان در قبال اجتماع و زندگی فردی خود اتخاذ کنند.
تربیت شهروندی، یکی از فروع شهروندی است که با توجه به تحولات سریع اجتماعی، فناوری و سیاسی دوران معاصر از دلمشغولیهای برنامهریزان و سیاستگذاران تعلیم و تربیت کشورهای جهان به شمار میآید.
در کشورهای توسعه یافته مفاهیم شهروندی از دوران کودکی تا نوجوانی آموزش داده میشود و دولت نیز آموزشهای لازم را در اختیار والدین و معلمان قرار میدهد.
در کشور انگلستان از سال ۲۰۰۲ میلادی، آموزش شهروندی و آشنایی با آن بهطور رسمی در برنامه درسی مدارس از ۱۱ تا ۱۶ سالگی قرار گرفت. اهداف این آموزشها عموماً شامل آشنایی با حقوق و مسئولیتهای شهروندی، بحث و بررسی درباره سرفصلها و موضوعات مهم شهروند، فهم و شناخت جامعه و آشنایی با فعالیتهای اجتماعی و همچنین مشارکت فعال در یک برنامه اجتماعی یا گروهی است.
