برای مقابله با گرانی که در چند ماهه گذشته گریبان اقتصاد کشور را گرفته و توان مردم بخصوص طبقات پایین جامعه را بریده است، هر کدام از ما به عنوان شهروند چه وظیفه ای داریم؟ با ما همراه باشید تا به بررسی این موضوع بپردازیم.
به گزارش پایگاه خبری دانستنی آنلاین، گرانی کالا و رشد فزاینده آن این روز ها نفس هر کسی را تنگ کرده است. شدت بالا رفتن قیمت اجناس به حدی است که اصلاً مجال فکر کردن را به مصرف کننده نمی دهد. از لبنیات و گوشت گرفته تا مصالح ساختمانی؛ هر کدام ساز خودشان را در گرانی کوک می کنند. اوضاع طوری شده است که اگر شب بخوابیم فردا بیدار شویم و قیمت ها ثابت باشد، انگار شب ما هنوز صبح نشده است!
اینکه چرا گرانی گریبان مردم را گرفته و اینکه چه کسی مسئول است، چیزی است که کارشناسان علم اقتصاد باید در مورد آن اظهار نظر کنند. ما در این مقاله می خواهیم وظیفه خود را به عنوان شهروند برای بهبود اوضاع فعلی و مقابله با گرانی مورد بحث قرار دهیم و کارهایی را که می توانیم انجام دهیم تا این گرانی ها بیشتر از این فشار بر روی زندگی ها ایجاد نکند، بررسی نماییم.
پیش بینی تورم در سال ۹۸
قبل از هر چیزی بهتر است تحلیلی از آینده بازار در سال ۹۸ ارائه کنیم. کارشناسان اقتصادی پیش بینی می کنند که تورم در سال ۹۸ بیش از ۴۰ درصد خواهد بود. این یعنی اینکه باید منتظر افزایش قیمت کالاهای ضروری و پرمصرف در سال جدید باشیم.
اگر بخواهیم چرایی این موضوع را بررسی کنیم، باید به افزایش دستمزد ها اشاره کنیم. در سال ۹۸ حداقل حقوق پایه وزارت کار افزایشی نسبتاً بالا را تجربه کرد. تقریباً حقوق پایه کارگری از مبلغ ۱میلیون و ۲۰۰ هزار تومان در سال ۹۸ حداقل حقوق دریافتی یک کارگر مجرد یا کارگر متأهل بدون فرزند با احتساب حق مسکن و حق بن کارگری به یک میلیون و ۷۸۰ هزار تومان رسید. اتفاقی که شوک بزرگی در اقتصاد ایران بود، افزایش سه برابری قیمت دلار از حدود ۴۲۰۰ تومان به ۱۲۰۰۰ تومان بود که این افزایش سبب شد حجم گسترده ای از کالاها و خدماتی که وابسته به نرخ ارز بودند تا حد زیادی رشد کنند. با این حال این افزایش قیمت به نسبت افزایش قیمت دلار نبود. یعنی علیرغم سه برابر شدن قیمت دلار مثلاً لوازم خانگی سه برابر نشد.
علت این موضوع عدم کشش بازار نسبت به قیمت های جدید است. به عبارت دیگر بالا رفتن بیشتر از این قیمت ها به خاطر کم بودن قدرت خرید مردم میسر نبود. حالا که نرخ حقوق افزایش پیدا کرده است، بخشی از این عدم توانایی در خرید جبران می شود و بازار فرصت پیدا می کند که مقداری به قیمت های واقعی نزدیک تر شود. به همین دلیل کارشناسان پیش بینی رشد قیمت ها را دارند.
حالا که به احتمال زیاد این رشد قیمت ها ادامه دارد، چه کاری می توانیم انجام دهیم تا هم رسالت شهروندی خودمان را انجام داده باشیم و هم فشار کمتری به ما وارد شود؟
راهکار های مقابله با گرانی
از غر زدن و گله و شکایت های مداوم دست برداریم
معلوم است که همه ما از گرانی ناراضی هستیم و معلوم است که انتظارات ما از مسئولان اجرایی بیش از آن چیزی است که در کف خیابان و روی برچسب کالاها شاهد آن هستیم. حتی پر واضح است که وظیفه ما به عنوان یک شهروند مسئول مطالبه گری از دولت و مقام های مسئول است. فارغ از اینکه چقدر زیر ساخت های سیاسی و اجتماعی لازم برای مطالبه گری در جامعه آماده شده است، نکته کلیدی این است که غر زدن و گله و شکایت های کوچه و خیابان راه به جایی نخواهد برد. متأسفانه، امروز هرجا که قدم می گذاریم، همه جا نقل گله و شکایت از دولت و وضعیت اقتصادی کشور است تا جایی که بیشتر ما در روز یا شنونده این مباحث هستیم یا گوینده آن.
آیا به راستی بحث و جدل های بیهوده در جمع های خانوادگی یا کاری بجر اینکه از نظر عصبی و روحی مضر و آسیب زاست، چیزی عاید ما و کشور می کند؟ پاسخ کاملاً روشن است.
پس بهتر است به جای اینکه سلامت روح و روان خود و اطرافیان مان را با گله و شکایت و انرژِی های منفی پرکنیم، از زیرساخت های موجود برای مطالبه گری از دولت استفاده کنیم. به یاد داشته باشیم که مطالبه گری نه تنها مخرب نیست، بلکه قدرت دولت را برای برخورد با دلالان و دانه درشت های اقتصادی که نقش زیادی در اخلال در اوضاع دارند،ا بالاتر می برد.
جنبش های اجتماعی و کمپین های مردمی؛ خوب یا بد؟
بعضی از ما فکر می کنیم با رأی دادن در انتخابات همه رسالت های شهروندی ما تمام می شود. واقعیت این است که یک دولت برگزیده برای کار نیاز به پشتوانه مردمی دارد. یکی از اتفاق های خوبی که در سال های اخیر افتاد، کمپین های اجتماعی نخریدن بعضی کالاها مثل آجیل و خودرو بود که نشان داد قدرت اتحاد مردم تا چه حد می تواند به بهبود اوضاع کمک کند. هرچند برخی معتقدند پیوستن به کمپین های نخریدن موجب تضعیف دولت است، ولی واقعیت این است که در مواردی مثل تعیین قیمت، دولت صرفاً یک بازوی نظارتی است و افراد تعیین کننده همان کسانی هستند که از آب گل آلود ماهی می گیرند. گرانی کالا معمولاً محصول کار واسطه ها و دلالانی است که نه تنها در برابر مردم قرار دارند، بلکه دولت هم نمی خواهد فرصت بروز و ظهور به آنها بدهد. در عمل وقتی کمپین های این چنینی به راه می افتد، این واسطه ها و دلالان هستند که ضرر می کنند و این کار دست دولت را برای برخورد بهتر با آنها باز خواهد گذاشت.
نکته ای که جای بحث و بررسی دارد، حفظ انسجام در چنین کمپین ها و توجیه بیشتر مردم برای مشارکت است. لازم است همه اقشار جامعه توجیه شوند در صورتی که همه مردم از خرید کالایی که قیمت آن بی دلیل بالا رفته است امتناع کنند، در نهایت قیمت کالا به زودی به نرخ تعادلی نظام عرضه و تقاضا بر خواهد گشت، نه اینکه با خرید و ذخیره آن کالا آب به آسیاب دلالان و واسطه ها بریزیم.
اهمیت صرفه جویی در عبور از بحران قیمت ها
وقتی گرانی آن هم به این وسعت دامن بازار را می گیرد، صرفه جویی مهمترین اقدامی است که می شود انجام داد تا کیفیت معاش تا حد زیادی حفظ شود و فشار اقتصادی به معیشت ما ضربه نزند. ما ایرانی ها در سبک زندگی مان حجم زیادی مخارج غیر ضروری داریم که با حذف آنها می توانیم هم سالم تر زندگی کنیم و هم با فشار کمتری از این دوره بحرانی عبور کنیم. رفتار هایی مثل ذخیره طولانی و حجیم مواد غذایی، خرید کالاهای لوکس، خرید بیش از حد لوازم آرایشی و بهداشتی، استفاده از غذاهای فست فودی یا رستورانی، مصرف بالای تنقلات و شیرینی، عدم استفاده از حمل و نقل عمومی و …. از جمله مواردی هستند که افزایش هزینه های غیر ضروری را در پی دارند. برای صرفه جویی، کافیست کمی درون زندگی مان جست و جو کنیم تا به آسانی مواردی را که می توان در آنها صرفه جویی کرد، پیدا کنیم.
پس آنچه در این مقاله سعی شد تا به طور مختصر به این موضوع پرداخته شود، این است که گرانی یک معضل اقتصادی است که ممکن است دامنگیر هر اقتصادی شود. ما به عنوان شهروند می توانیم با انجام یک سری اقدامات ساده، کاری کنیم که آتش بیار معرکه گرانی نباشیم و معیشت خودمان هم کمتر دچار آسیب شود. در گام اول باید دست از گله و شکایت های بی فایده برداریم و به جای آن از راه های موجود مطالبه گری را آغاز کنیم. در گام بعدی با مشارکت در جنبش های اجتماعی سالم و بجا، دست واسطه ها و دلالان را تا حد امکان از اقتصاد کوتاه کنیم و نهایتا با صرفه جویی از بحران قیمت ها عبور کنیم.
حمید رضا نوری
