شورای عالی انقلاب فرهنگی یکی از نهادهای حکومتی جمهوری اسلامی ایران است که پس از انقلاب ۱۳۵۷ ایران با فرمان امام خمینی(ره) در تاریخ ۱۹ آذر ۱۳۶۳ تشکیل شد
پس از پیروزی انقلاب اسلامی و استقرار و تثبیت حکومت جمهوری اسلامی در ایران، تغییرات و تحولاتی در تمامی عرصه های سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و … رخ داد چراکه تحول در نظام از طریق تحول در بنیادها و ساختارها تحقق مییابد. در این راستا تحول در نظام فرهنگی کشور که از بنیادی ترین و اصلی ترین حوزه های نظام بود امری لازم ضروری به نظر می رسید.
تاریخچه شورای عالی انقلاب فرهنگی
امام خمینی ( ره) در بند ۱۱ پیام نوروزی سال ۱۳۵۹ بر ضرورت ایجاد «انقلاب اساسی در دانشگاههای سراسر کشور»، « تصفیهى اساتید مرتبط با شرق و غرب» و « تبدیل دانشگاه به محیطی سالم برای تدوین علوم عالی اسلامی» تأکید کردند.
همچنین ایشان پس از تعطیلی دانشگاه ها در سال تحصیلی ۵۹ – ۵۸ در تاریخ ۲۳ خردادماه همان سال فرمانی را مبنی بر تشکیل ستاد انقلاب فرهنگی صادر نمودند و در قسمتی از این فرمان به عدهای از اساتید حوزهها و دانشگاهها مأموریت دادند تا ستادی تشکیل دهند و از افراد صاحبنظر و متعهد، از میان اساتید مسلمان و کارکنان متعهد و با ایمان و دیگر قشرهای تحصیل کرده، متعهد و مؤمن به جمهوری اسلامی برای تشکیل شورایی دعوت کنند و برای برنامهریزی رشتههای مختلف و خطمشی فرهنگی آینده دانشگاهها، براساس فرهنگ اسلامی انتخاب و آماده سازی اساتید شایسته، متعهد و آگاه و دیگر امور مربوط به انقلاب آموزشی – اسلامی اقدام نمایند.
با این فرمان ستاد انقلاب فرهنگی تشکیل شد که ملزم بود در برخورد با مسائل دانشگاهی فعالیتهای خود را بر چند محور متمرکز کند:
– تربیت استاد و گزینش افراد شایسته برای تدریس در دانشگاهها،
– گزینش دانشجو،
– اسلامی کردن جو دانشگاهها و تغییر برنامههای آموزشی دانشگاهها، به صورتی که محصول کار آنها در خدمت مردم قرار گیرد.
اعضای این ستاد در شهریور ماه سال ۶۲ تکمیل و در ۱۹ آذر ۱۳۶۳ برای دومین بار ستاد انقلاب فرهنگی ترمیم و به این ترتیب شورای عالی انقلاب فرهنگی با ترکیبی جدید تشکیل شد.
سومین دوره شورای عالی انقلاب فرهنگی به سال ۱۳۷۵ برمیگردد. رهبر معظم انقلاب اسلامی حضرت آیت الله خامنهای در تاریخ ۱۴ آذر ۱۳۷۵ با صدور پیامی ضمن تعیین ترکیب جدید اعضای شورای عالی بر اهمیت جایگاه و وظایف خطیر آن نیز تأکید نمودند.
وظایف شورای عالی انقلاب فرهنگی
وظایف شورای عالی انقلاب فرهنگی در ۲۳ بند زیر بیان شده است :
۲٫ تهیه و تدوین نقشه جامع علمی کشور.
۳٫ تهیه و تدوین طرح توسعه و تحول نظام پژوهش و تعلیم و تربیت کشور.
۴٫ هدایت و ساماندهی مدیریت کلان دستگاههای فرهنگی، آموزشی و پژوهشی و رسانه های کشور.
۵٫ برنامهریزی برای مواجههى فعال و مبتکرانه با تهاجم فرهنگی دشمنان با استفاده هدفمند از روشهای کارآمد.
۷٫ سیاستگذاری، حمایت و بهرهگیری از نظریهپردازی، و ایجاد و زمینهسازی و مناظره در حوزه فرهنگ و علم.
۸٫ مشارکت فعال در برنامهریزی جامع کشور در زمینههای علمی و فرهنگی مورد نظر چشمانداز و پیگیری تحقق آن.
دیگر وظایف شورای عالی انقلاب فرهنگی
۱۰٫ تصویب ضوابط و معیارهای اساسی تأسیس مؤسسات و مراکز علمی، فرهنگی، تحقیقاتی، فرهنگستانها، دانشگاهها و مراکز پژوهشی و تصویب اساسنامه دانشگا ههای خاص.
۱۱٫ تهیه، تدوین و تصویب ضوابط کلی گزینش مدیران فرهنگی و علمی کشور، استادان، معلمان و دانشجویان.
۱۲٫ سیاستگذاری برای تعیین سهم اعتبارات فرهنگی، علمی، پژوهشی و فناوری و تعیین جهتگیری و اولویت هزینهکرد اعتبارات در برنامههای پنجساله و بودجههای سالیانه.
۱۳٫ طراحی سازوکارهای مناسب برای اجرایی شدن مصوبات شورا در دستگاههای مختلف کشور و نظارت مؤثر بر اجرای مصوبات.
۱۴٫ ارزیابی برنامههای توسعه فرهنگی، علمی و اجتماعی کشور.
۱۵٫ سیاستگذاری و ساماندهی مدیریت فعالیتهای فرهنگی و علمی جمهوری اسلامی ایران در خارج از کشور.
۱۶٫ تعیین سیاستهای رسانهای جمهوری اسلامی ایران.
۱۷٫ سیاستگذاری لازم برای گسترش و حاکمیت فرهنگ اسلام ناب محمدی(ص).
۱۸٫ سیاستگذاری برای تولید محصولات فرهنگی کشور براساس ارزشهای و معیارهای ملی و اسلامی.
۱۹٫ تصویب پیوستهای فرهنگی طرحهای ملی و کلان اقتصادی، عمرانی و صنعتی کشور.
۲۰٫ سیاستگذاری و برنامهریزی کلان برای وحدت حوزه و دانشگاه.
۲۱٫ سیاستگذاری و برنامهریزی برای بازبینی و تحول محتوایی در رشتههای علوم انسانی و علوم اجتماعی برمبنای ارزشهای اسلامی و مقتضیات فرهنگی کشور.
۲۲٫ زمینهسازی برای اجرای نقشه مهندسی فرهنگی کشور و نقشه جامع علمی کشور.
۲۳٫ تعیین و تصویب شاخصهای فرهنگی.
