کارنامه پراشکال عراقچی در جریان سفر اخیرش به نیویورک و دیدار بدون مجوز با ویتکاف، بیش از پیش مورد توجه قرار گرفت؛ تا جایی که اصرار او بر تداوم حضور در آمریکا و مذاکرات، در نهایت به اخراج تحقیرآمیزش از خاک این کشور به دستور وزیر خارجه آمریکا انجامید.
با توجه به این کارنامه و عملکرد، تعدادی از نمایندگان مجلس تصمیم به استیضاح عراقچی گرفته‌اند. روز گذشته، دومین درخواست استیضاح وزیر امور خارجه طی روزهای اخیر، این‌بار به محوریت حسنعلی حاجی‌دلیگانی، نماینده شاهین‌شهر در مجلس، منتشر شد. این درخواست در قالب ۱۷ بند خطاب به هیئت‌رئیسه مجلس ارسال شده است که از جمله محورهای آن می‌توان به «عدم اجرای تدابیر رهبر انقلاب در خصوص انتقام یا دریافت غرامت»، «انجام سلسله اقداماتی بدون مجوز»، «عدم اجرای قانون اقدام راهبردی» و «عملکرد ضعیف در حوزه دیپلماسی اقتصادی» اشاره کرد.
استیضاح پشت استیضاح
چند روز پیش نیز ۳۵ نماینده دیگر مجلس، مطالبه استیضاح عراقچی را مطرح کرده بودند. در درخواست استیضاح قبلی، مواردی از جمله «نقض خطوط قرمز نظام در مذاکرات متعدد»، «خطاهای محاسباتی متعدد و بیان مواضع گمراه‌کننده»، «مصاحبه‌ها و اعلام مواضع نادرست در چند ماه گذشته و تأثیر آن‌ها بر کاهش قیمت جهانی نفت»، «انتخاب برخی چهره‌های بی‌ربط و صرفاً سفارشی به‌عنوان سفیران جمهوری اسلامی ایران»، «عملکرد ضعیف در حوزه دیپلماسی اقتصادی»، «عدم ابتکار عمل در حوزه سیاست خارجی» و «اصرار بر روش قدیمی و نخ‌نمای مذاکره با آمریکا در هر شرایط، به‌عنوان تنها راه‌حل مشکلات کشور» مطرح شده بود.
هیئت‌رئیسه مانع‌تراشی نکند
در رابطه با مطالبات متعدد نمایندگان برای استیضاح عراقچی، با عباس بیگدلی، نماینده تاکستان در مجلس، گفت‌وگو کرده‌ایم.
وی در پاسخ به این سؤال که استیضاح عراقچی ناشی از چه دغدغه‌ای بوده و این موضوع اکنون به چه مرحله‌ای رسیده است، گفت: دغدغه اصلی ما، عدول از شروطی است که رهبر رشید و حکیم انقلاب تعیین کرده‌اند و بی‌توجهی به اصول و ملاحظاتی است که ایشان بر آن‌ها تأکید داشته‌اند. ما شاهد نوعی دوگانگی میان فرمایشات رهبر معظم انقلاب و رفتارهای دستگاه دیپلماسی هستیم. موارد متعددی وجود دارد که آقای عراقچی و دستگاه دیپلماسی در آن‌ها برخلاف خطوط قرمز و شروط تعیین‌شده عمل کرده‌اند. این مسئله، اصلی‌ترین مبنای ورود نمایندگان به موضوع استیضاح وزیر امور خارجه است.
وی افزود: موارد متعددی در این زمینه مطرح است که یکی از آن‌ها لایحه مربوط به دریای خزر است. این لایحه با هدف الحاق ایران به کنوانسیون مربوطه به مجلس ارائه شده، اما به اعتقاد ما، باید منافع ملت ایران در آن به‌طور جدی مورد توجه قرار گیرد. از یک سو، در صورت پذیرش این کنوانسیون، ممکن است منافع ملت ایران در دریای خزر به‌درستی تأمین نشود و از سوی دیگر، رد آن نیز می‌تواند تبعات و چالش‌هایی به دنبال داشته باشد.
بیگدلی ادامه داد: بنابراین، این موضوع نیازمند بررسی دقیق و توجه جدی به منافع ملی است. به اعتقاد من، اساساً نباید چنین مسئله‌ای در حوزه سیاست خارجی به این شکل پیش می‌آمد و این لایحه در چنین شرایطی به مجلس ارائه می‌شد. این موضوع نیز از جمله مواردی است که نمایندگان نسبت به آن به‌شدت ابراز نگرانی کرده‌اند و آن را منشأ چالش‌های جدی می‌دانند.
این نماینده مجلس در پاسخ به این سؤال که آیا هیئت‌رئیسه مجلس با روند استیضاح همراهی خواهد کرد تا این موضوع به صحن علنی برسد و درباره آن رأی‌گیری شود، گفت: مجلس آیین‌نامه مشخصی دارد که در این زمینه صراحت دارد. بر اساس آیین‌نامه، اگر تعداد امضاکنندگان استیضاح به حدنصاب قانونی برسد، باید مراحل مقرر، از جمله بررسی در کمیسیون مربوطه و اعلام وصول، طی شود تا موضوع در نهایت به صحن علنی مجلس برسد. خواسته ما نیز این است که همه اقدامات در چارچوب قانون انجام شود و مراحل قانونی استیضاح بدون مانع‌تراشی طی شود.
به گفته بیگدلی، مانع قانونی برای این موضوع وجود ندارد؛ زیرا قانون در این زمینه شفاف و صریح است. قانون‌گذار این حق را برای نمایندگان در نظر گرفته است که هرگاه درباره رعایت قانون و خطوط قرمز از سوی عالی‌ترین مقام یک وزارتخانه نگرانی داشته باشند و احساس کنند این ملاحظات به‌درستی رعایت نمی‌شود، از ابزارهای نظارتی خود استفاده کنند. نمایندگان نیز در حال حاضر در همین چارچوب قانونی اقدام کرده‌اند و انتظار دارند مراحل استیضاح مطابق قانون پیش برود.
