دانستنی آنلاین: عضو هیئت‌مدیره انجمن جامعه‌شناسی ایران با تأکید بر نقش بی‌بدلیل سمن‌ها و نهادهای مردم‌نهاد در مواجهه با بحران‌ها و دوران جنگ، برگزاری همایش «ملاقات با ایران» را فرصتی ارزشمند برای بازخوانی نقش آفرینی خودجوش جامعه مدنی دانست و گفت: «در برهه‌های بحرانی کشور، این نهادهای مردمی بودند که فارغ از حمایت‌های دولتی و حاکمیتی، آستین همت بالا زدند و از سرمایه‌های سرزمینی و زیرساخت‌های توسعه اجتماعی و اقتصادی ایران حفاظت کردند؛ از این رو تقدیر از این تلاش‌های مردمی و احیای اماکن آسیب‌دیده یک ضرورت تاریخی و اجتماعی است.»
همایش «ملاقات با ایران» با هدف بررسی نقش سرمایه‌های اجتماعی، تشکل‌های غیردولتی و نهادهای مردم‌نهاد در پایداری و توسعه کشور برگزار شد.
در حاشیه این رویداد، محمدرضا ذوالفقاری، مدرس دانشگاه و عضو انجمن جامعه‌شناسی ایران، در گفت‌وگویی اختصاصی به تشریح اهمیت خوانش مجدد مسئولیت اجتماعی تشکل‌ها و لزوم قدردانی از نقش‌آفرینی خودجوش مردم در مراقبت از میراث و زیرساخت‌های کشور پرداخت که مشروح این گفت‌وگو را در ادامه می‌خوانید:
با توجه به برگزاری همایش «ملاقات با ایران»، از نظر شما ضرورت و اهمیت برگزاری چنین رویدادی در شرایط کنونی چیست؟
برای درک ضرورت واقعی برگزاری همایش «ملاقات با ایران»، باید به نقش تاریخی و بی‌بدلیل جامعه مدنی نگاه کنیم.
در طول دوران جنگ و بحران‌های مختلف، بخشی از جامعه مدنی ایران—شامل اقشار مختلف مردم، سمن‌ها و نهادهای مردم‌نهاد—به صورت کاملاً خودجوش و فارغ از هرگونه ساختار یا فعالیت دولتی، مسئولیت‌پذیری اجتماعی خود را به نمایش گذاشتند.
این سرمایه‌های اجتماعی، بدون چشم‌داشت به حمایت‌های رسمی، همچون حصار و حفاظی مستحکم گرد جغرافیای ایران، شهرها و اماکن مهم و استراتژیک کشور قرار گرفتند و از کیان، هویت و زیرساخت‌های این مرز و بوم مراقبت کردند.
لذا بازخوانی این نقش‌آفرینی مردمی و یادآوری آن حماسه‌های مدنی، ضرورت اصلی و فلسفه بنیادی برگزاری رویداد «ملاقات با ایران» است.
پس از پایان دوران بحران یا در زمان‌های سکون، جامعه و نهادهای ذی‌ربط چه مسئولیتی در قبال این تلاش‌ها و آسیب‌های برجامانده دارند؟
وقتی بحران یا جنگ به پایان می‌رسد و فضا به سمت سکون و آرامش می‌رود، یک مسئولیت اخلاقی و تاریخی بزرگ متوجه جامعه و تصمیم‌گیران می‌شود.
ما نباید اجازه دهیم گمنامی و فراموشی، سهم کسانی شود که در سخت‌ترین روزها پای کشور ایستادند.
در این برهه، وظیفه حاکمیت و جامعه مدنی این است که حرکتی فعالانه برای تقدیر و پاسداشت کنشگران، فعالان و نهادهایی انجام دهند که در آن شرایط دشوار مسئولیت بر دوش کشیدند.
از سوی دیگر، باید ابعاد دقیق خسارات واردشده به اماکن، زیرساخت‌ها و بناهای آسیب‌دیده مورد ارزیابی قرار گیرد و برای بازسازی و احیای آن‌ها برنامه‌ریزی شود؛ زیرا این ثروت‌ها و فضاهای عمومی، شناسنامه پایداری ملی ما هستند و قدردانی از آسیب‌دیدگان و بازسازی این اماکن حداقل ادای دینی است که باید ایفا کنیم.
به نظر شما این تقدیر و بررسی ابعاد مختلف آن باید بر چه شاخص‌ها یا محورهایی متمرکز باشد؟
در این زمینه می‌توانیم درباره دو شاخص اصلی صحبت کنیم:
اماکن و مکان‌های آسیب‌دیده: ضروری است که ابعاد آسیب‌های واردشده به این مکان‌ها تبیین شود و مشخص گردد که آن‌ها چه نقش حیاتی و مهمی در روند توسعه اجتماعی و حتی توسعه اقتصادی ایران ایفا می‌کردند.
کنشگران و نهادهای مردم‌نهاد: باید از افراد و سمن‌هایی تقدیر شود که در طول دوران سخت، پای ایران ایستادند. این گروه‌ها بدون هیچ‌گونه حمایت دولتی، حاکمیتی یا حکومتی، آستین‌ها را بالا زدند، برای ایران تلاش کردند و شرایط را به نقطه‌ای رساندند که امروز شاهد برگزاری همایش «ملاقات با ایران» هستیم.
در پایان، چه افق و چشم‌اندازی برای این حرکت و همایش متصور هستید؟
امیدوارم این همایش سرآغازی باشد تا در آینده شاهد روزها و همایش‌های مکرر و تداوم‌یافته «ملاقات با ایران» در کشور باشیم.
