آیا می دانید اقتصاد آزاد و اقتصاد بازاری و تفاوت آنها چیست؟

بسیاری از اقتصاددانان و تحلیل گران بازار بر این باورند که تنها راه حل مشکلات اقتصادی کشور و توسعه فرهنگی ایجاد اقتصاد آزاد و بهره گیری از آن است. به همین دلیل مطالعه اقتصاد آزاد و فاکتورهای آن برای افرادی که در این حوزه وارد شده‌اند، بسیار اهمیت دارد.

بسیاری، اقتصاد آزاد را اقتصاد آزاد بازاری نام گذاری می‌کنند که بیشتر به یک ایده آل شباهت دارد تا یک وضعیت امکان پذیر در اقتصاد کشور. ولی زمانی که صحبت از بکارگیری اقتصاد آزاد می‌شود نکته مهم تلاش برای نزدیک شدن به این وضعیت ایده آل است.

برای مطالعه جزئیات اقتصاد آزاد بازاری باید دو مسأله را در نظر بگیریم. اول این که اقتصاد موردبررسی اقتصادی آزاد است که در نقطه مقابل اقتصاد دولتی یا کنترل‌شده قرار دارد و دوم این که اقتصاد موردبررسی اقتصادی بازاری است و عوامل تعیین‌کننده قیمت در این بازار فاکتورهای بازاری یعنی عرضه و تقاضا یا خریدار و فروشنده هستند.

برای شناخت اقتصاد آزاد بازاری باید هر یک از بخش‌ها را شناخت. وجود اقتصاد آزاد در کشور باعث افزایش راندمان اقتصاد می‌شود و به شکوفایی آن می‌انجامد.

• اقتصاد بازاری

در این اقتصاد قیمت‌ها توسط عرضه و تقاضا و عوامل بازاری تعیین می‌شود. به همین دلیل تولیدکنندگان برای ارتقای کیفی محصولاتشان و بالا رفتن قدرت رقابت آن‌ها در بازار تلاش می‌کنند و همین مسئله به بهبود کیفی محصولات و کاهش قیمت آن‌ها کمک می‌کند. شایان‌ذکر است که در این شرایط اقتصاد بسیار شفاف عمل می‌کند و همین مسئله به ارتقای راندمان آن کمک می‌کند.

برای شناخت اقتصاد بازاری باید در درجه اول بازار و عوامل بازاری را شناخت. طبق اصول علم اقتصاد عرضه و تقاضا در یک بازار همواره با یکدیگر مساوی هستند؛ زیرا عرضه و تقاضا دو طرف یک معادله هستند و بحث در مورد عدم توازن در این معادله بحثی غیرمستقیم در مورد تغییرات قیمت است. زمانی که عرضه یک محصول از تقاضای آن بیشتر باشد قیمت محصول کاهش می‌یابد و زمانی که تقاضا بیشتر از عرضه باشد قیمت افزایش می‌یابد.

طبق مطالعات انجام‌شده بهره‌گیری از فن‌های تولید انبوه سبب می‌شود که قیمت کالاها تنزل یابد. این مسئله‌ای است که از اوایل دهه ۱۹۶۰ میلادی در بازار ایجاد شد و به کاهش ۲۰ تا ۳۰ درصدی قیمت‌ها انجامید.

شایان‌ذکر است اقتصاد کاملاً بازاری بیشتر یک وضعیت ایده آل است که متصدیان امور اقتصادی در تلاش برای دست‌یابی به آن هستند، ولی این نوع اقتصاد به‌طور کامل وجود ندارد.

• اقتصاد آزاد

اقتصاد آزاد یعنی اقتصادی که دولت در تولید، فروش، توزیع و دیگر بخش‌ها هیچ نقشی نداشته باشد و عوامل بازار یعنی فروشندگان و خریداران بر آن نظارت داشته باشند. اقتصاد آزاد را می‌توان شفاف‌ترین نوع اقتصاد دانست و همین مسئله سبب می‌شود تا نه‌تنها راندمان فعالیت اقتصادی بیشتر شود بلکه قیمت‌ها نیز کمتر باشد.

در مقابل، زمانی که عوامل غیر بازاری (از قبیل کنترل دولت یا وضع حداقل و حداکثر قیمت توسط دولت) بر وضعیت بازار کنترل داشته باشند قیمت‌ها غیرمتناسب باکیفیت محصول تولیدی خواهد بود و این به کاهش هزینه‌های مصرفی که یکی از فاکتورهای مهم در ایجاد تولید ناخالص داخلی کشورها است می‌انجامد.

اقتصاد آزاد در نقطه مقابل اقتصاد دولتی یا اقتصاد سیاسی قرار دارد. در اقتصاد دولتی، دولت بر بخش‌های مختلف اقتصاد کنترل دارد و تولید، توزیع و فروش همگی با کنترل کامل دولت انجام می‌شود. در چنین اقتصادی قیمت‌ها نه‌تنها توسط متصدیان بازار تعیین نمی‌شود بلکه دولت با توجه به سیاست‌های خود

قیمت‌ها و اقتصاد را مدیریت می‌کند.

اقتصاد کاملاً آزاد نیز همچون اقتصاد کاملاً بازاری در دنیا وجود ندارد و یک وضعیت ایده آل برای مطالعات اقتصادی است؛ اما هر چه درجه آزادی اقتصاد بیشتر باشد و کنترل دولت بر عملکرد بازار و قیمت‌ها کمتر باشد آن اقتصاد بهتر و بیشتر می‌تواند عمل کند.

منبع: امور اقتصادی به زبان ساده

گردآوری‌شده توسط پایگاه دانستنی آنلاین