دانستنی روانشناسی/خودشناسی و اهمیت آن در رشد روانی

دانستنی آنلاین :خودشناسی در روانشناسی به معنای اطلاعات خالص و ناب و واقعی است که شخص در مورد خود دارد ، خودشناسی شامل اطلاعاتی در مورد وضعیت عاطفی، ویژگی‌­های شخصیتی، روابط، الگوهای رفتاری، عقاید، باورها، ارزش­‌ها، نیازها، اهداف، ترجیحات و هویت اجتماعی خود می‌باشد. خودشناسی ناشی از فرآیندهای خود توصیفی و اجتماعی است.

پنج منبع جهت کسب خودشناسی

۱٫ جهان مادی: این دسته از اطلاعات، محدود به اطلاعات ظاهری مانند قد، وزن و رنگ چشم است.

۲٫ مقایسه­‌های اجتماعی: این منبع از خودشناسی هنگامی که خود را با دیگران مقایسه می‌کنیم ایجاد می­‌شود. زیر مجموعه‌های این منبع شامل مقایسه­‌های صعودی و نزولی می‌باشد که در آن ما خود را به ترتیب با کسی که وضعیت بهتر و کسی که وضعیت بدتری دارد مقایسه می‌کنیم.

۳٫ ارزیابی­‌های انعکاسی: این منبع از خودشناسی بواسطه ارزیابی دیگران در مورد ما ایجاد می‌شود. این امر نشان دهنده این واقعیت است که ما خود را از منظر و دیدگاه دیگران می‌بینیم و می‌سنجیم.

۴٫ درون‌نگری (خود اندیشی): این منبع خودشناسی از طریق مشاهده درونی افکار، احساسات، انگیزه­‌ها و خواسته­‌ها به دست می­‌آید. درون‌نگری با خودشناسی در هم تنیده شده و بطور یکپارچه با آن ارتباط دارد.

۵٫ خود ادراکی: در این مقوله از خودشناسی، ما خود را از طریق مشاهده و بررسی رفتار خود آموزه‌هایی کسب می‌کنیم.

در مجموع می‌توان بیان نمود که خودشناسی از طریق ترکیبی از منابع مختلف از جمله جهان فیزیکی، اجتماعی و روانی به دست می­‌آید.

اهمیت خودشناسی در بهبود سلامت روان

خودشناسی باعث کاهش اضطراب، مدیریت بهتر استرس و افزایش آرامش ذهنی می‌شود. با شناخت بهتر خود، فرد می‌تواند از افکار منفی رها شود و به سمت تفکر مثبت حرکت کند.

خودشناسی برای عملکرد سالم ضروری است زیرا داشتن شناخت خوب از خود منجر به تصمیم‌گیری واقع بینانه در جنبه­‌های مهم زندگی فرد می­‌شود. در واقع، افرادی که خود را به درستی نمی­‌شناسند، به احتمال زیاد در زندگی خود ناشیانه رفتار می­‌کنند. جنبه­‌های اساسی زندگی که به دلیل عدم شناخت از خود در معرض خطر انتخاب اشتباه قرار می­‌گیرند شامل انتخاب شریک زندگی، تحصیلات، انتخاب شغل، مکان و نحوه زندگی است.

پنج دلیل برای اهمیت خودشناسی در رشد روانی

1. میل به یادگیری و تجربه را برآورده می­‌کند.
2. از اختلاف بین تصورات خودمان از خود و تصورات دیگران از ما، جلوگیری می­‌کند.
3. ما را از هوس­‌های غیر منطقی ناخود آگاهمان رهایی می­‌بخشد.
4. به جای انفعال و واکنش پذیری، پاسخ­‌های فعال را تسهیل می­‌کند.
5. خودشناسی اولین گام ضروری برای ایجاد تغییرات مثبت است.

از دیگر مزایای خودشناسی می­‌توان به کاهش نا‌امیدی و افزایش شادمانی شغلی، کاهش احساس ناامنی، کاهش حسادت و استرس کمتر در ارتباط با کسب درآمد و پول اشاره کرد. علاوه بر موارد ذکر شده، با خودشناسی می‌توان توانایی مسئولیت پذیری در مورد احساسات خود را به دست آورده و همدلی و شفقت بیشتری داشته باشیم.

در نهایت، خودشناسی به شکل‌گیری درک ما از دیگران کمک کرده و به عنوان یک نقطه مرجع برای ارزیابی دیگران استفاده می­‌شود.

انواع خود شناسی

خود شناسی به دسته بندی های مختلفی تقسیم می شود. در زیر می توان راجع به انواع خود شناسی توضیحات بیشتری را ارائه داد:

خود شناسی عمیق: مرتبط با شناسایی و درک عمیق تر از هویت، ارزش ها، باور ها و اهداف فرد است. در این نوع خود شناسی، فرد به دنبال یافتن معنا و موضوع زندگی خود می باشد.
خود شناسی روانی: متمرکز بر شناخت و درک عملکرد ذهن و روان فرد است. در این نوع خودشناسی، فرد به دنبال درک عملکرد افکار، احساسات و رفتار های خود می باشد.
خود شناسی اجتماعی: مرتبط با شناخت و درک نقش و موقعیت اجتماعی فرد در جامعه است. این نوع خود شناسی شامل درک روابط فرد با دیگران و نقش او در گروه ها و سازمان ها می باشد.
خود شناسی حرفه ای: مرتبط با شناخت و درک مهارت ها، استعداد ها و علاقه های فرد در زمینه حرفه ای است. در این نوع خود شناسی، فرد به دنبال ارتباط بین خود و شغل خود خواهد بود.
خودشناسی جسمانی: متمرکز بر شناخت و درک تجربه های جسمانی فرد است. این نوع خود شناسی شامل درک نیازهای جسمانی، سلامت و راه کارهای بهبود آن می باشد.
خودشناسی روحانی: مرتبط با شناخت و درک ارتباط فرد با بُعد های روحانی و معنوی زندگی است. در این نوع خود شناسی، فرد به دنبال یافتن معنا و ارتباط عمیق تر با خود و معنویت می باشد. همچنین می توان به خود شناسی جنسیتی، خود شناسی هویت فرهنگی و خود شناسی خلاقیت اشاره کرد که هر کدام از آنها به جنبه های خاصی از هویت و شناخت خود اشاره می کنند.